Γυρίζει «την πλάτη» στην Ελλάδα η κρουαζιέρα

Η κρουαζιέρα πέρυσι βοήθησε αρκετά τις συνολικές επιδόσεις του Ελληνικού Τουρισμού με την θεαματική αύξηση των προσεγγίσεων στα λιμάνια. Από τα μέχρι σήμερα δεδομένα φαίνεται ότι δεν θα υπάρξει η ανάλογη συνέχεια για το 2012 και το 2013.    

Ήταν πράγματι συγκυριακό το γεγονός της αύξησης των προσεγγίσεων στα λιμάνια μας ή έχουμε μπει στην αρχή της ανάκαμψης του τουρισμού κρουαζιέρας για την χώρα μας; Ποιοι είναι οι παράγοντες εκείνοι που επηρεάζουν την ελκυστικότητα του τουριστικού προορισμού μας.

Ένας σημαντικός παράγοντας που διαμόρφωσε την εικόνα των μεγεθών του Ελληνικού Τουρισμού ήταν τα γεωπολιτικά γεγονότα της περιοχής της Μεσογείου λόγω της πολιτικής κρίσης που είχαν κράτη/προορισμοί όπως η Τυνησία, το Μαρόκο, η Λιβύη, η Αίγυπτος, κλπ και ανάγκασαν τους τουριστικούς οργανισμούς στην αναδιάταξη των συνεργασιών τους, δίνοντας μιας πρώτης τάξης ευκαιρία ειδικά στην χώρα μας να αυξήσει τις αφίξεις της. Αυτό όμως δεν συνοδεύθηκε από αντίστοιχη αύξηση των εσόδων, οπότε είναι ξεκάθαρο ότι το θετικό κλίμα που διαμορφώθηκε ήταν συγκυριακό. Και στην διεθνή κρουαζιέρα έγιναν αλλαγές σε προορισμούς/λιμάνια προσέγγισης αλλά και σε προγράμματα κρουαζιέρας που ευνόησαν την χώρα μας και είχαμε ένα θετικό αποτέλεσμα στις προσεγγίσεις.

Η χώρα μας διαθέτει την ιδανικότερη γεωγραφική και γεωφυσική (όσον αφορά την νησιωτική διασπορά και την εκτενή ακτογραμμή) θέση για την ανάπτυξη της διεθνούς κρουαζιέρας και το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν έχουμε κατορθώσει να εδραιωθούμε στους κορυφαίους προορισμούς οφείλεται σε συγκεκριμένους λόγους που πολλές φορές έχουν και ονοματεπώνυμο.

Συγκεκριμένα, ενώ είναι θεωρητικά απλή η διαδικασία προσέλκυσης της διεθνούς κρουαζιέρας (όπως γίνεται σε όλο τον τουριστικό κόσμο) – «έχεις θέλγητρα, ακτογραμμή, υποδομή και θέλεις τον τουρισμό, έχεις κρουαζιέρα», όπως αναφέρει ο πατριάρχης της διεθνούς κρουαζιέρας Micky Arison - στην χώρα μας έχουμε εγκλωβισθεί σε άσκοπες διαδικασίες προστατευτισμού και κατόπιν απελευθέρωσης που δεν οδήγησαν ούτε θα οδηγήσουν πουθενά. Εδώ και 2 χρόνια τουλάχιστον προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα νομικό πλαίσιο για να προσελκύσουμε την κρουαζιέρα και το μόνο που πετυχαίνουμε είναι να την αποθαρρύνουμε να έρθει. Κύρια αιτία αυτής της αστείας κατάστασης είναι η εμπλοκή παραγόντων που δεν γνωρίζουν πως λειτουργεί η διεθνής κρουαζιέρα (πως επιλέγουν προορισμούς, πως επιλέγονται τα λιμάνια hubs, τι απαιτούν οι εταιρείες διαχείρισης κρουαζιερόπλοιων στα θέματα safety & security και διαχείρισης επισκεπτών, κλπ). Δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε σαν αρνητικούς παράγοντες για την προσέλκυση της κρουαζιέρας και την κακή εικόνα της χώρας μας με τις σκηνές από τα συχνά επεισόδια στο κέντρο της πόλης, τις κινητοποιήσεις στα λιμάνια, κλπ.

Τι δεν κάνουμε καλά για την υποδοχή και διατήρηση της κρουαζιέρας στην χώρα μας; Η άρση του καμποτάζ έχει μείνει μόνο στις καλές προθέσεις των εμπλεκομένων και δεν έχει μετουσιωθεί σε νομικό πλαίσιο, αλλά και σε οφέλη για τον Ελληνικό τουρισμό. Τι φταίει;  

Δια στόματος των μεγαλύτερων εταιρειών διαχείρισης κρουαζιερόπλοιων (μέσω δηλώσεων, συνεδρίων, κλπ), έχει καθορισθεί ο χάρτης της διεθνούς κρουαζιέρας στην Μεσόγειο, με κεντρικά λιμάνια/σταθμούς (κυκλικής κρουαζιέρας) την Βαρκελώνη, την Μασσαλία, την Ρώμη και την Κωνσταντινούπολη και αυτή η απόφασή τους έχει υποστηριχθεί με την συμμετοχή των εν λόγω εταιρειών στην δημιουργία σύγχρονων τερματικών υποδομών αλλά και στην διαχείριση των λιμανιών. Φυσικά υπάρχουν και τα δορυφορικά λιμάνια που απορροφούν ένα μικρότερο μέρος της κυκλικής κρουαζιέρας όπως η Βενετία (όχι για πολύ), το Κουσάντασι, αλλά ο Πειραιάς.

Στην δική μας περίπτωση βλέπουμε ότι τα σκήπτρα των αφίξεων τα κατέχουν ο Πειραιάς και η Σαντορίνη και αν εξετάσουμε σε βάθος τα αίτια σε συνεργασία και με τα ανώτατα στελέχη των εταιρειών διαχείρισης κρουαζιερόπλοιων, θα καταλήξουμε σε συμπεράσματα που δείχνουν το πόσο ευαίσθητα είναι τα δεδομένα αυτά, όταν αφενός η Σαντορίνη είναι ένα μοναδικό νησί με πολύ δυνατό brand αλλά χωρίς λιμάνι και για το 2011 με ένα μόνο αγκυροβόλιο (από τα 2) σε λειτουργία και ο Πειραιάς που είναι το λιμάνι της Ακρόπολης/Αθήνας (ασχέτως αν πολλές φορές τα μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι είναι κλειστοί).  Ένα ακόμη στοιχείο που αξίζει να αναφερθούμε γιατί επηρεάζει το ζητούμενο από την προσέλκυση της κρουαζιέρας που είναι η οικονομική τόνωση των τοπικών αγορών, είναι το στατιστικό στοιχείο των αποβιβαζομένων από τα κρουαζιερόπλοια που είναι συντριπτικά χαμηλότερο από το μέγεθος των επιβαινόντων. Για το λιμάνι του Πειραιά μόλις και μετά βίας κατά μέσο όρο οι αποβιβαζόμενοι καλύπτουν το 30% των επιβαινόντων και κάτι ανάλογο στην Σαντορίνη όταν πέριξ των αγκυροβολίων πολλές φορές συνωστίζονται ακόμη και 7 κρουαζιερόπλοια όλων μεγεθών (σχεδόν 21.000 επιβάτες !!!) που περιμένουν να αποβιβάσουν τους επιβάτες τους στο λιμάνι(;;;) των Φηρών για να περιμένουν το τελεφερίκ κάτω από τον αφόρητο ήλιο που έχει δυναμικότητα μεταφοράς 36 επιβατών την διαδρομή...

Πρόσφατα ανώτατο στέλεχος της Royal Caribbean International δήλωσε ότι η Σαντορίνη είναι πολύ δημοφιλής προορισμός για τους πελάτες της εταιρείας του και για αυτό την προτιμάει, αλλά μέχρι νεωτέρας... δηλαδή μέχρι να μην είναι δημοφιλής (μέχρι δηλαδή να βρεθεί κάτι εναλλακτικό ή να γίνει κάτι που να επηρεάζει τα δεδομένα της ασφάλειας στην προσέγγιση των κρουαζιερόπλοιων). Ειδικά για την Σαντορίνη είναι απορίας άξιον το γιατί δεν έχει προωθηθεί με επείγουσες διαδικασίες η δημιουργία (ακόμη και ιδιωτικού) λιμένα/μαρίνας για να μπορέσει ο προορισμός να ικανοποιήσει ποιοτικά την τεράστια αυτή ζήτηση. Οι λόγοι είναι προφανείς και συνοψίζονται στα γνωστά φαινόμενα απουσίας εθνικής στρατηγικής, παρακμής, μικροσυμφερόντων, κλπ.

Και ο Πειραιάς σαν λιμάνι ενώ έχει τουλάχιστον τις ελάχιστες προδιαγραφές δεν εντάσσεται σε ένα ευρύτερο αναπτυξιακό σχέδιο που θα καλύπτει την νότια ακτογραμμή της Αττικής και μέρος του Σαρωνικού για να δώσει λύσεις στα θέματα ποιοτικής προσέλκυσης της διεθνούς κρουαζιέρας. Τα προβλήματα του μεγάλου λιμανιού είναι γνωστά όπως και οι λύσεις αλλά φαίνεται ότι δεν υπάρχει διάθεση, τεχνική γνώση και εθνικό όραμα, όταν κάθε τι που χάνεται στην διεθνή κρουαζιέρα από την χώρα μας το κερδίζουν οι γείτονες μας… που έφτασαν αισίως τα 32 εκ αφίξεις και στοχεύουν ακόμη υψηλότερα.

Σε λίγες ημέρες πραγματοποιείται στο Μαϊάμι η μεγαλύτερη έκθεση/συνέδριο (Seatrade  Miami) διεθνώς για την κρουαζιέρα και ήδη πολλά λιμάνια της χώρας ετοιμάζουν τις βαλίτσες τους για να την επισκεφθούν. Τι θα πρέπει να περιμένουμε σαν αποτελέσματα από την παρουσία αυτή και πως εκτιμάται ότι θα είναι η κίνηση (προσεγγίσεις) για το 2012 αλλά και 2013;

Πράγματι το Seatrade  Miami είναι το κορυφαίο ετήσιο επαγγελματικό γεγονός στον χώρο της διεθνούς κρουαζιέρας που συγκεντρώνει στην πρωτεύουσα της κρουαζιέρας όλους τους εμπλεκόμενους που θέλουν να διατηρήσουν και να αποκτήσουν ένα μέρος από το τεράστιας αξίας και μεγέθους οικονομικού αποτελέσματος του πλέον δυναμικού και αναπτυσσόμενου κλάδου του τουρισμού, της βιομηχανίας της διεθνούς κρουαζιέρας.

Τα τελευταία χρόνια υπήρχε μια υποτονική παρουσία της χώρας μας στην έκθεση μέσω περιπτέρου του ΕΟΤ και μόνο πέρσι δεσμεύθηκε μεγαλύτερος χώρος (αλλά σε λάθος θέση λόγω του ότι επιβεβαιώθηκε την τελευταία στιγμή η συμμετοχή) και συμμετείχαν αρκετά λιμάνια/συνεκθέτες χωρίς όμως την απαιτούμενη προπαρασκευή για γνώση του αντικειμένου (όχι εξειδικευμένο προσωπικό, όχι ειδικά έντυπα, κακή συμπεριφορά, κλπ). Αποτέλεσμα ήταν η μη ικανοποιητική εικόνα της χώρας μας σαν εκθεσιακή συμμετοχή και σαν εθνικός προορισμός για την διεθνή κρουαζιέρα, ασχέτως αν τα μεγέθη κινήθηκαν θετικά (τα προγράμματα διεθνούς κρουαζιέρας παρουσιάζονται 2 χρόνια πριν λόγω ανταγωνισμού). Μάλλον στο ίδιο μοτίβο θα κινηθεί και η φετινή συμμετοχή με εξαίρεση την οργανωμένη παρουσία των μεγάλων λιμανιών μέσω του φορέα που έχουν συστήσει (ΕΛΙΜΕ). Αυτό όμως δεν προδικάζει κάποιο θετικό αποτέλεσμα (πέρα από την εκθεσιακή εικόνα) λόγω των εγγενών αδυναμιών μας (υποδομές, απουσία εξειδικευμένου management, κλπ).

Εδώ θα είμαστε για να μελετήσουμε και να αξιολογήσουμε τα αποτελέσματα, μιας και θα υπάρχει τιμητική συμμετοχή μετά από πρόσκληση των διοργανωτών για παρουσία στο σύνολο των εκδηλώσεων (έκθεση, συνέδριο, technical meetings/events).

Χρήστος Νικολαΐδης