Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ: Μέχρι το 2035 έλλειψη εργαζομένων σε Τουρισμό

Της Παρασκευής Στούμπου

Εντυπωσιακά στοιχεία για τον Τουρισμό αποκαλύπτει το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF). Στο 1,5 δις ανέρχονται οι επισκέπτες το 2025 (στο +5% σε ετήσια βάση και +4,4% σε σχέση με 2019) και συνολική οικονομική συνεισφορά 11,6 τρις δολαρίων, που ισοδυναμεί με σχεδόν το ένα δέκατο της παγκόσμιας παραγωγής, με 366 εκατομμύρια θέσεις εργασίας (μία στους εννέα ανθρώπους).

Ο Δείκτης Ανάπτυξης Ταξιδιών και Τουρισμού (TTDI) του οργανισμού για το 2026, που εκπονήθηκε σε συνεργασία με την Zurich Insurance Group, δείχνει ότι το 92% των 110 οικονομιών που αναλύθηκαν βελτίωσαν τη συνολική τους βαθμολογία. Μια πιο προσεκτική ματιά ωστόσο, αποκαλύπτει μια λιγότερο θετική προοπτική.

• Οι αυξήσεις αφορούσαν αποκλειστικά την πλευρά της προσφοράς, όπως πολιτιστικοί πόροι (+9,6%), τουριστικές υπηρεσίες (+9,2%) και αεροπορικές μεταφορές (+7,2%).
• Πιο σχετικοί δείκτες, μειώθηκαν όπως ο κοινωνικοοικονομικός αντίκτυπος, στο -3,5%, βελτιώθηκε μόνο στο 17% των οικονομιών. Η ανταγωνιστικότητα των τιμών -3,1% επιδεινώθηκε στα τρία τέταρτα των χωρών, με τα ξενοδοχεία μεσαίας και πολυτελείας να γίνονται ακριβότερα κατά μέσο όρο 6%.

Οι οικονομίες με τις καλύτερες επιδόσεις

• Η Ιαπωνία ηγείται, ακολουθούμενη από τις ΗΠΑ, την Ισπανία, την Αυστραλία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Κίνα, την Ελβετία και την Ιταλία. Από τις 10 οικονομίες με τις καλύτερες επιδόσεις, οι εννιά είναι προηγμένες.
• Ωστόσο, οι 20 πρώτες έχουν καλύτερες επιδόσεις από τον υπόλοιπο κόσμο όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα των τιμών και υστερούν ελαφρώς σε σχέση με τη βιωσιμότητα βάσει ζήτησης. Η ευρωπαϊκή περιοχή, ειδικότερα, έχει τη χαμηλότερη βαθμολογία σε αυτόν τον δείκτη, σχεδόν 12 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
• Η Ισπανία, στην 3η θέση, βρίσκεται στο επίκεντρο των διαμαρτυριών κατά του overtourism που έχουν φουντώσει τους τελευταίους μήνες στη Βαρκελώνη και στις Βαλεαρίδες και Κανάριες Νήσους.

Τι αξιολογεί ο Δείκτης

Ο Δείκτης δεν μετρά τους επισκέπτες, τις δαπάνες ή τα έσοδα. Αξιολογεί τις πολιτικές και τους παράγοντες που επιτρέπουν τη βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη του τουρισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι τάσεις είναι δύσκολο να εντοπιστούν λόγω των μεθοδολογικών αλλαγών και ορισμένα δεδομένα βασίζονται σε γνωμοδοτήσεις στελεχών ή είναι αρκετά χρόνια πριν.

Η συμβουλευτική επιτροπή, η οποία περιλαμβάνει αεροπορικές εταιρείες, διαδικτυακές πλατφόρμες, επεξεργαστές πληρωμών και οργανισμούς που σχετίζονται με τον τουρισμό, όπως η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA), το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού (WTTC), η Visa και το Trip.com, δύσκολα μπορεί να κατηγορηθεί ότι προωθεί μια συνωμοσία της ταξιδιωτικής βιομηχανίας, αλλά βοηθά να εξηγηθεί γιατί μια έκθεση για τον τουρισμό τείνει προς την ενίσχυση των επενδύσεων, της διασυνδεσιμότητας και της ψηφιοποίησης.

Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ: Μέχρι το 2035 έλλειψη εργαζομένων σε Τουρισμό

• Οι επενδύσεις στον τουρισμό αυξήθηκαν 8,5% το 2025 στα 1,1 τρις δολάρια, αλλά εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από το επίπεδο του 2019 και βρίσκονται κάτω από το όριο ζήτησης από το 2022, μια κατάσταση που αναμένεται να συνεχιστεί έως το 2033.
• Μέχρι το 2035, ο τομέας θα αντιμετωπίσει έλλειψη 43 εκατομμυρίων εργαζομένων, ή 16% των αναγκών. Εάν η προσφορά δεν καλύψει τη ζήτηση, η απάντηση θα είναι η αύξηση των τιμών και ο κορεσμός της αγοράς, κάτι που είναι ακριβώς το σημείο ευπάθειας που επισημαίνεται στην έκθεση.

Οι ευπάθειες είναι ορατές. Τον Απρίλιο του 2026, η αεροπορική κίνηση στη Μέση Ανατολή μειώθηκε κατά 46,6%, συμπαρασύροντας τις παγκόσμιες αεροπορικές εταιρείες κατά 3,4%, η πρώτη μείωση από την ανάκαμψη μετά την πανδημία. Όσον αφορά το άνοιγμα, μόνο το ένα τρίτο των οικονομιών έχουν χαλαρώσει τους περιορισμούς στις θεωρήσεις, ενώ η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική εξακολουθούν να έχουν μερικές από τις πιο αυστηρές απαιτήσεις στον κόσμο.

Οι δέκα μεγαλύτερες τουριστικές αναδυόμενες οικονομίες σημείωσαν ανάπτυξη 4,7% από το 2019, σε σύγκριση με 2,9% για τον συνολικό δείκτη και 1,9% για τις είκοσι πρώτες. Το Μεξικό, το οποίο ανήκει στην πρώτη ομάδα, κατέλαβε την σαράντα πρώτη θέση στην φετινή κατάταξη (και έχει υποχωρήσει έξι θέσεις σε σύγκριση με το 2024), με βελτίωση μόλις 0,9%. Μόνο το 1,1% της υποσαχάριας Αφρικής βελτιώθηκε, σε σύγκριση με άλλες περιοχές. Μεταξύ των αναδυόμενων οικονομιών, οι τουριστικές υπηρεσίες εξακολουθούν να υστερούν, όπως και το επιχειρηματικό περιβάλλον και οι ανθρώπινοι πόροι.

Η κύρια πρόκληση που αντιμετωπίζει ο κλάδος

Η κύρια πρόκληση που αντιμετωπίζει ο κλάδος δεν είναι τόσο η ανάπτυξη, όσο η διαχείριση της. Αυτό είναι ένα δίκαιο σημείο, αλλά εγείρει ορισμένα δύσκολα ερωτήματα. Για τις τουριστικές εταιρείες, η προτεραιότητα είναι η αύξηση της προσφοράς για την κάλυψη της ζήτησης.

Για τις τοπικές αυτοδιοικήσεις και τους πληθυσμούς, η προτεραιότητα είναι να διασφαλιστεί ότι αυτό που παράγεται τους ωφελεί και δεν συγκεντρώνεται αλλού. Δεν υπάρχει τίποτα κακό με καμία από τις δύο θέσεις, αλλά δεν συμβιβάζονται εύκολα.

Ενάμιση δισεκατομμύριο τουρίστες είναι ένας τεράστιος αριθμός, αλλά δεν σημαίνει πολλά αν οι τιμές των ξενοδοχείων αυξηθούν, οι θέσεις εργασίας παραμείνουν εποχιακές και οι κάτοικοι βρεθούν εκτοπισμένοι και παρενοχλημένοι. Μια ματιά σε έναν δείκτη που αποτελείται από αντικειμενικούς παράγοντες δεν επαρκεί πλέον.
Η μέτρηση του αντίκτυπου στη ζωή στην περιοχή θα απαιτήσει περισσότερα δεδομένα και μια πολιτική βούληση που απουσιάζει. Αυτό που πραγματικά απουσιάζει είναι μια συζήτηση για το ποιος ωφελείται από τους επισκέπτες – και ποιος δεν ωφελείται από αυτούς.