Τα αναπάντητα ερωτήματα μετά την πρωτοφανή κατάρρευση του συστήματος εναέριας κυκλοφορίας
Αναπάντητα ερωτήματα αφήνει πίσω του το πρωτοφανές μπλακ άουτ που παρέλυσε τη λειτουργία των ελληνικών αεροδρομίων, επαναφέροντας στο προσκήνιο με δραματικό τρόπο τις χρόνιες αδυναμίες της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και τις σοβαρές ελλείψεις της χώρας σε σύγχρονο αεροναυτιλιακό εξοπλισμό – ελλείψεις που έχουν οδηγήσει την Ελλάδα ακόμη και ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Η ΥΠΑ ανακοίνωσε την αποκατάσταση του προβλήματος περίπου στις 8 το βράδυ της Κυριακής, χωρίς ωστόσο να δώσει σαφείς απαντήσεις για τα πραγματικά αίτια. Η μοναδική επίσημη αναφορά έκανε λόγο για μαζική παρεμβολή στις ραδιοσυχνότητες που εξυπηρετούν το FIR Αθηνών, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις.
Την ίδια στιγμή, κυκλοφόρησαν σενάρια περί πιθανής κυβερνοεπίθεσης, τα οποία μέχρι αργά το βράδυ δεν είχαν επιβεβαιωθεί, με πηγές κοντά στην υπόθεση να επισημαίνουν ότι δεν υπήρξαν σχετικές ενδείξεις. Ανεξαρτήτως αιτίας, πάντως, το περιστατικό ανέδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο ότι το σύστημα εναέριας κυκλοφορίας δεν είναι επαρκώς θωρακισμένο.
ΟΤΕ, εφεδρείες και ένα «θολό» τοπίο
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι δεν λειτούργησαν ούτε οι εφεδρικές συχνότητες, οδηγώντας σε πλήρη κατάρρευση του συστήματος. Ο ΟΤΕ, με διπλή ανακοίνωση, διέψευσε κατηγορηματικά τις διαρροές περί βλάβης στα κυκλώματα που παραχωρεί στην ΥΠΑ.
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και η ΥΠΑ επιμένουν ότι δεν τέθηκε θέμα ασφάλειας πτήσεων. Ωστόσο, το θολό τοπίο γύρω από τα αίτια μιας τόσο εκτεταμένης δυσλειτουργίας – που προκάλεσε ντόμινο καθυστερήσεων και ακυρώσεων και σε αεροδρόμια του εξωτερικού – εντείνει τις ανησυχίες για την ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών.
«Δεν έχω ξαναδεί ολόκληρη περιοχή να καταρρέει επικοινωνιακά»
«Τα συστήματα επικοινωνίας πρέπει να έχουν εφεδρείες και διαχωρισμό, ώστε μια βλάβη να μην οδηγεί σε συνολική κατάρρευση», τονίζει ο δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης και πιλότος Γρηγόρης Κωνσταντέλλος. Όπως σημειώνει, η εικόνα στα ελληνικά αεροδρόμια συνδέεται άμεσα με την παλαιότητα και τη συντήρηση των συστημάτων αεροναυτιλίας.
«Σε 35 χρόνια πτήσεων, ακόμη και πάνω από περιοχές με περιορισμένες υποδομές, δεν έχω ξαναδεί ολόκληρη περιοχή να καταρρέει επικοινωνιακά», υπογραμμίζει.
Οι ελεγκτές μιλούν για “προαναγγελθείσα” κατάρρευση
Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για την κατάσταση των συστημάτων. Σε ανακοίνωσή της, η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας (ΕΕΕΚΕ) χαρακτήρισε το περιστατικό «απαράδεκτο και ντροπιαστικό», τονίζοντας ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο γεγονός αλλά για αποτέλεσμα χρόνιας αδράνειας, κακής διαχείρισης και λανθασμένων επιλογών της Διοίκησης της ΥΠΑ.
Οι ελεγκτές καταγγέλλουν λειτουργία απαρχαιωμένων και ανεπαρκώς συντηρημένων συστημάτων, υπενθυμίζοντας ότι μόλις πριν από έναν μήνα είχαν αναφέρει εισροή νερών στην επιχειρησιακή αίθουσα του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, κατά τη διάρκεια έντονης καταιγίδας.
Καθυστερήσεις στον εκσυγχρονισμό και έργα που “σέρνονται”
Παρότι έχει ανακοινωθεί πρόγραμμα 13 έργων εκσυγχρονισμού αεροναυτιλίας για την περίοδο 2025-2029, συνολικού προϋπολογισμού 313 εκατ. ευρώ, οι ελεγκτές υποστηρίζουν ότι τα έργα προχωρούν με ρυθμούς βραδύτερους των αναγκών.
Ενδεικτικά αναφέρονται:
● οι διαδικασίες PBN, που έχουν οδηγηθεί στα δικαστήρια,
● το νέο σύστημα επιτήρησης, το οποίο εκτιμάται ότι δεν θα είναι επιχειρησιακό πριν το 2029 ή το 2030,
● το σύστημα επικοινωνιών του Κέντρου Ελέγχου Αθηνών/Μακεδονίας, που εκκρεμεί εδώ και πάνω από τέσσερα χρόνια,
● και η μετεγκατάσταση της Προσέγγισης Αθηνών στον ΔΑΑ, που καθυστέρησε σημαντικά.
Παράλληλα, καταγγέλλονται υπέρογκες δαπάνες για επαναλαμβανόμενες μελέτες, χωρίς ουσιαστική βελτίωση των επιχειρησιακών συνθηκών.
Προειδοποιήσεις για το καλοκαίρι και “κόκκινες κάρτες” από την Κομισιόν
Η ΕΕΕΚΕ έχει ήδη προειδοποιήσει για πιθανές σοβαρές καθυστερήσεις το καλοκαίρι του 2026, καθώς έχει αποφασίσει να μη διαθέσει υπερεργασία, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης αυξημένων πτήσεων.
Την ίδια ώρα, η Ελλάδα βρίσκεται στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία μόλις πρόσφατα παρέπεμψε τη χώρα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για μη συμμόρφωση με τον κανονισμό για τις διαδικασίες πλοήγησης βάσει επιδόσεων (PBN) σε 44 διαδρόμους.
Παράλληλα, εκκρεμούν παρατηρήσεις και για την καθυστέρηση στην εφαρμογή συστημάτων αναγνώρισης αεροσκαφών, κρίσιμων για τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.
