Γράφει ο Κώστας Κατσιγιάννης – Πολιτικός μηχανικός Ε.Μ.Π., πρώην Γενικός Διεθυντής Ε.Ο.Τ.
Πολλοί πιστεύουν ότι ο σύγχρονος Ελληνικός τουρισμός ξεκίνησε το 1950 με τη λήξη του Β’Π.Π. και του Εμφυλίου.
Στηρίζουν δε την άποψή τους στο γεγονός ότι κατά τη δραματική δεκαετία 1940-1950 καταστράφηκε σε μεγάλο ποσοστό η τουριστική υποδομή της χώρας αφού, από τις 30.000 ξενοδοχειακές κλίνες που υπήρχαν, οι πιο πολλές δεν λειτουργούσαν.
Ακόμα το 1951 είναι η χρονιά που επανιδρύθηκε ο Ε.Ο.Τ., ο οποίος ανέλαβε το τεράστιο έργο της ανασυγκρότησης του τουριστικού τομέα, σε μια μάλιστα εποχή όπου οι ιδιώτες ξενοδόχοι, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, ήταν εξαιρετικοί διστακτικοί στο να επενδύσουν σε νέες μονάδες.
Όμως και πριν από το 1940 υπήρχαν δημόσιες υπηρεσίες τουρισμού. Θυμίζουμε τη Διεύθυνση Ξένων και Εκθέσεων του Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, που ιδρύθηκε το 1919 και που ασχολήθηκε επί σειρά ετών με νομοθετικό έργο, ιδίως στον τομέα των Λουτροπόλεων και όχι μόνο.
Επίσης και ο Ε.Ο.Τ. που ξεκίνησε για πρώτη φορά να λειτουργεί το 1929, παράλληλα με τη Διεύθυνση Ξένων και Εκθέσεων, με σκοπό που περιγράφεται με σαφήνεια στην πιο κάτω εισηγητική έκθεση του ιδρυτικού του νόμου:
“Ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού δημιουργήθηκε με τη μορφή Ν.Π.Δ.Δ., ώστε να μπορεί να λειτουργεί με μεγαλύτερη ευελιξία. Και βέβαια να προωθεί πιο αποτελεσματικά τόσο διαφημιστικές ενέργειες όσο και διάφορες πρωτοβουλίες στο εσωτερικό, που θα απαιτούσαν πολύ μεγαλύτερο χρόνο εάν επιχειρούσε να τις πραγματοποιήσει ένα, οπωσδήποτε πιο δύσκαμπτο υπουργείο”.
Είναι γεγονός ότι τότε, στις αρχές της δεκαετίας του 1930 είχαν καταγραφεί στην Αθήνα 80.577 ετήσιες αφίξεις αλλοδαπών επισκεπτών, αριθμός αξιόλογος για την εποχή.
Αλλά υπήρξε τουρισμός στην Ελλάδα και πριν από το 1900.
Έστω και ως «περιηγητισμός», σύμφωνα με την τότε ονομασία που παραπέμπει και στην Αρχαία Ελλάδα. Διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο πρώτο περιηγητής στην ιστορία της ανθρωπότητας υπήρξε ο Ηρόδοτος, ο οποίος είχε περιηγηθεί σχεδόν ολόκληρο τον τότε γνωστό κόσμο, αφήνοντας σημαντικά σχετικά κείμενα.
Για να μην πάμε όμως τόσο μακριά καλό είναι να σταθούμε στη δεκαετία 1880-1900, οπότε μπορεί να μη λειτουργούσε κάποια δημόσια υπηρεσία τουρισμού, όμως τότε συνέβησαν γεγονότα που αποτέλεσαν τη βάση για τη μετέπειτα εξέλιξη του Ελληνικού τουρισμού.
1. Το ταξιδιωτικό γραφείο Thomas Cook, το πρώτο στον κόσμο που ανέπτυξε ανά τον κόσμο τα οργανωμένα ταξίδια, περιέλαβε ήδη από τη δεκαετία του 1870 την Αθήνα στις τακτικές εκδρομές που οργάνωνε με προορισμούς τους Αγίους Τόπους και την Αίγυπτο.
Μάλιστα στα πληροφοριακά του έντυπα διαφήμιζε την Ακρόπολη δίπλα στις Πυραμίδες.
2. Οι κρουαζιέρες της Μεσογείου με αφετηρία μεγάλα λιμάνια της δυτικής Ευρώπης, όπως η Μασσαλία και η Γένοβα, που ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1830, αυξήθηκαν σε αριθμό μετά το 1850. Περιλάμβαναν δε οι περισσότερες το λιμάνι του Πειραιά. Σε αυτό βοήθησε ιδιαίτερα η διάνοιξη του ισθμού της Κορίνθου (1893).
3. Οι ανασκαφικές εργασίες
Κατά τη δεκαετία 1875-1885 διενεργήθηκαν στη χώρα μας ανασκαφικές εργασίες σε διάφορους αρχαιολογικούς χώρους.
Εξ αυτών, η κυριότερη μεγάλη ανασκαφή υπήρξε εκείνη της Αρχαίας Ολυμπίας και πραγματοποιήθηκε από γερμανική αποστολή με επί κεφαλής τον Ernst Curtius, ενώ έγιναν και άλλες ανάλογες εργασίες στις Μυκήνες υπό την εποπτεία του επίσης Γερμανού επιχειρηματία Heinrich Schliemann.
Οι ανασκαφές αυτές, πέραν των σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων που αποκαλύφθηκαν, πρόβαλαν στο εξωτερικό την Ελλάδα με δημοσιεύματα στο διεθνή τύπο και πολλά επιστημονικά άρθρα.
4. Η διοργάνωση των Α’ Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας
Οι Αγώνες του 1896, η διοργάνωση των οποίων αποτέλεσε εθνικό εγχείρημα καθώς και οι αποκαλούμενοι “ενδιάμεσοι” Ολυμπιακοί Αγώνες του 1906, που έγιναν επίσης στην Αθήνα και συγκέντρωσαν ακόμη περισσότερους αθλητές και ξένους επισκέπτες, υπήρξαν αφορμή να γίνει πιο γνωστή στο εξωτερικό η σύγχρονη Ελλάδα και να ξεκινήσει, κατά τον 20ο αιώνα, η σταδιακή ανάπτυξη του περιηγητισμού ή τουρισμού.
5. Οι Λουτροπόλεις
Ήδη από το 1880 είχαν ξεκινήσει να λειτουργούν οι πρώτες Ελληνικές Λουτροπόλεις (Λ. Αιδηψού, Μέθανα, Λουτράκι, Λουτρά Κυλλήνης στη θέση Λίντζι), οπότε άρχισαν να κατασκευάζονται τα πρώτα ξενοδοχεία, γεγονός που προκάλεσε τουριστική κίνηση κατά τη θερινή περίοδο, κυρίως με πελατεία Έλληνες ομογενείς από την Αίγυπτο αλλά και τη Ρουμανία.
Επομένως οι βάσεις για τη μετέπειτα ανάπτυξη του σύγχρονου Ελληνικού τουρισμού τέθηκαν κατά το 19ο αιώνα και πιο ειδικά μεταξύ 1880 και 1900.
