Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανεβάζει πλέον αισθητά τον πήχη του κινδύνου για τις αεροπορικές εταιρείες που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον ρωσικό εναέριο χώρο. Προειδοποιεί ότι, καθώς η Ουκρανία επεκτείνει τις επιθέσεις με drones βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια, ο εναέριος χώρος της Ρωσίας μετατρέπεται στην πράξη σε «κλειστό» εναέριο χώρο.
Η προειδοποίηση αυτή ασκεί νέα πίεση στις αεροπορικές εταιρείες, τις ασφαλιστικές και τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές που εξακολουθούν να θεωρούν τον ρωσικό εναέριο χώρο επιχειρησιακά αξιοποιήσιμο.
Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του την 1η Σεπτεμβρίου, ο Ζελένσκι κάλεσε τις εταιρείες που εκτελούν πτήσεις προς τη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη και άλλες μεγάλες ρωσικές πόλεις να επανεκτιμήσουν τους κινδύνους. «Ο ρωσικός εναέριος χώρος γίνεται εξαιρετικά επικίνδυνος», προειδοποίησε.
Το μήνυμα απευθύνεται ξεκάθαρα στην εμπορική αεροπορία: η ολοένα αυξανόμενη παρουσία ουκρανικών drones σε μεγάλο βάθος μέσα στη Ρωσία μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι αεροπορικές εταιρείες και οι ασφαλιστές υπολογίζουν πλέον το ρίσκο μιας πτήσης πάνω ή προς τη χώρα.
«Η ίδια η Ρωσία κλείνει τον εναέριο χώρο της»
Ο Ζελένσκι έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι η Ουκρανία δεν στοχεύει την πολιτική αεροπορία.
«Η Ουκρανία δεν απειλεί την πολιτική αεροπορία ως τέτοια — κανένα πολιτικό αεροσκάφος», δήλωσε.
Την ίδια στιγμή, όμως, προειδοποίησε ότι η έκταση της δραστηριότητας των drones σύντομα θα είναι αδύνατο να αγνοηθεί από τις αεροπορικές εταιρείες και τις ασφαλιστικές.
«Ο πόλεμος που ξεκίνησε η Ρωσία κλείνει τον δικό της εναέριο χώρο», είπε χαρακτηριστικά.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να διευρύνει ακόμη περισσότερο το χάσμα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες και σε εκείνες από την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και την Ασία, αρκετές από τις οποίες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον ρωσικό εναέριο χώρο σε συγκεκριμένα δρομολόγια.
Ποιες ξένες αεροπορικές εταιρείες εξακολουθούν να πετούν πάνω από τη Ρωσία
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες εγκατέλειψαν τον ρωσικό εναέριο χώρο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Ο ευρωπαϊκός οργανισμός ασφάλειας της αεροπορίας European Union Aviation Safety Agency (EASA) εξακολουθεί να συστήνει στους ευρωπαϊκούς αερομεταφορείς να αποφεύγουν τον ρωσικό εναέριο χώρο δυτικά του 60ού μεσημβρινού ανατολικά, ανεξάρτητα από το ύψος πτήσης.
Μεταξύ των ξένων αεροπορικών εταιρειών που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν ρωσικά δρομολόγια ή τμήματα του ρωσικού εναέριου χώρου περιλαμβάνονται οι:
- Τurkish Airlines
- Pegasus Airlines
- Air Serbia
- Emirates
- Etihad Airways
- Qatar Airways
- flydubai
- Air India
- China Eastern Airlines
- China Southern Airlines
- Air China
- Hainan Airlines
- XiamenAir
Φυσικά, η εικόνα μπορεί να αλλάξει γρήγορα, καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι προσωρινοί περιορισμοί, το κλείσιμο αεροδρομίων και οι επιχειρησιακές αποφάσεις των αεροπορικών εταιρειών επηρεάζουν συνεχώς τα διαθέσιμα δρομολόγια.
Οι κινεζικές αεροπορικές εταιρείες ίσως είναι οι μεγαλύτερες χαμένες
Αν ο ρωσικός εναέριος χώρος καταστεί ουσιαστικά μη αξιοποιήσιμος, οι κινεζικές αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να είναι εκείνες που θα επηρεαστούν περισσότερο.
Η China Eastern, η China Southern, η Air China, η Hainan Airlines και η XiamenAir εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον ρωσικό εναέριο χώρο σε επιλεγμένες πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Αυτό τους προσφέρει ένα σημαντικό πλεονέκτημα έναντι πολλών ευρωπαϊκών ανταγωνιστών, οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να παρακάμπτουν τη Ρωσία.
Αυτό το πλεονέκτημα, όμως, μπορεί να χαθεί πολύ γρήγορα εάν οι αυξημένες ανησυχίες για την ασφάλεια οδηγήσουν σε αλλαγή των διαδρομών.
Για τις κινεζικές εταιρείες, οι μεγαλύτερες διαδρομές προς την Ευρώπη θα σήμαιναν αυξημένη κατανάλωση καυσίμων, περισσότερο χρόνο πτήσης και πιθανώς μικρότερη αξιοποίηση των αεροσκαφών. Σε δρομολόγια Κίνας–Ευρώπης με υψηλή συχνότητα, ακόμη και μια σχετικά μικρή αύξηση στη διάρκεια της πτήσης μπορεί να μεταφραστεί σε σημαντικό πρόσθετο κόστος.
Οι επιπτώσεις δεν θα περιορίζονταν μόνο στο κόστος καυσίμων. Μια γενικευμένη απομάκρυνση από τον ρωσικό εναέριο χώρο θα μπορούσε να αναγκάσει τις εταιρείες να επανεξετάσουν τα ωράρια, την κατανομή των αεροσκαφών και τους χρόνους ανταπόκρισης σε ολόκληρο το ευρωπαϊκό τους δίκτυο.
Οι κινεζικές αεροπορικές εταιρείες έχουν αποκτήσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε ορισμένες ευρωπαϊκές διαδρομές ακριβώς επειδή μπορούν να πετούν πάνω από τη Ρωσία, ενώ πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες δεν μπορούν. Μια περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας θα μπορούσε, επομένως, όχι μόνο να περιορίσει αυτό το πλεονέκτημα αλλά να μετατρέψει την κατάσταση σε σοβαρό επιχειρησιακό πρόβλημα.
Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο αυτή την περίοδο, καθώς οι κινεζικές αεροπορικές εταιρείες συνεχίζουν να επεκτείνουν τη διεθνή τους δραστηριότητα και να ανταγωνίζονται επιθετικά για την ευρωπαϊκή επιβατική κίνηση.
Σύμφωνα με στοιχεία της OAG, οι κινεζικές εταιρείες πρόσθεσαν το φετινό καλοκαίρι σχεδόν 2.900 πτήσεις…
Για τις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες, η αποφυγή του ρωσικού εναέριου χώρου αποτελεί εδώ και χρόνια σημαντικό οικονομικό μειονέκτημα. Για τις κινεζικές εταιρείες, ένας αντίστοιχος περιορισμός θα αφαιρούσε ένα από τα βασικά γεωγραφικά πλεονεκτήματα του σημερινού τους δικτύου προς την Ευρώπη.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν οι ασφαλιστικές, οι ρυθμιστικές αρχές και τα τμήματα ασφάλειας των αεροπορικών εταιρειών θα συνεχίσουν να θεωρούν ότι τα εμπορικά οφέλη από τη χρήση του ρωσικού εναέριου χώρου δικαιολογούν το αυξανόμενο ρίσκο.
Γιατί η άλλη πλευρά της εξίσωσης είναι πολύ πιο σοβαρή: ένα περιστατικό με πολιτικό αεροσκάφος θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστιες επιχειρησιακές, κανονιστικές και ασφαλιστικές συνέπειες.
Και δεν πρόκειται για θεωρητικό σενάριο. Το τραγικό προηγούμενο της Malaysia Airlines MH17, η οποία καταρρίφθηκε πάνω από την ανατολική Ουκρανία το 2014, έχει ήδη δείξει πόσο καταστροφικές μπορεί να είναι οι συνέπειες όταν η πολιτική αεροπορία βρεθεί μέσα σε μια εμπόλεμη ζώνη.
Η Μόσχα κατηγορεί την Ουκρανία για «κρατική τρομοκρατία»
Η EASA εξακολουθεί να προειδοποιεί ότι ο συνδυασμός πυραύλων, drones, συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας και γενικότερης στρατιωτικής δραστηριότητας δημιουργεί αυξημένους κινδύνους για την πολιτική αεροπορία.
Το Κρεμλίνο αντέδρασε έντονα στις προειδοποιήσεις του Ζελένσκι. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε τις ουκρανικές δηλώσεις «κήρυξη κρατικής τρομοκρατίας» και δήλωσε ότι η Ρωσία θα συνεχίσει τη στρατιωτική της εκστρατεία εναντίον της Ουκρανίας.
Από τη ρωσική τοποθέτηση, βέβαια, απουσιάζει η αναφορά στο γεγονός ότι η Ρωσία είναι αυτή που εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022 και ξεκίνησε τον σημερινό πόλεμο — μια σύγκρουση που οδήγησε έκτοτε στην πλήρη αναστολή της πολιτικής αεροπορίας στην Ουκρανία.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η προειδοποίηση του Ζελένσκι μεταφέρει πλέον τη συζήτηση για τις πτήσεις πάνω από τη Ρωσία σε ένα διαφορετικό επίπεδο.
Δεν πρόκειται μόνο για το εάν μια συγκεκριμένη διαδρομή είναι οικονομικότερη ή ταχύτερη.
Πρόκειται πρωτίστως για την ασφάλεια των πτήσεων, την ασφαλιστική κάλυψη, την κανονιστική ευθύνη και το εταιρικό ρίσκο.
Όσο αυξάνονται οι ουκρανικές επιθέσεις με drones σε βάθος μέσα στη Ρωσία, τόσο δυσκολότερο γίνεται για αεροπορικές εταιρείες, ασφαλιστές και ρυθμιστικές αρχές να αντιμετωπίζουν τον ρωσικό εναέριο χώρο ως μια «κανονική» εμπορική αεροπορική διαδρομή.
Και αν τελικά η ασφάλεια υπερισχύσει της οικονομίας, η Ρωσία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με μια ιδιότυπη πραγματικότητα: έναν εναέριο χώρο που δεν χρειάστηκε να κλείσει επισήμως, αλλά κλείνει σταδιακά στην πράξη λόγω του ίδιου του πολέμου.
