Η κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς, οι αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες και η επιρροή της τεχνολογίας στη δημόσια σφαίρα βρίσκονται στο επίκεντρο των προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η δημοκρατία, σύμφωνα με τον Διδάκτορα Πολιτικό Μηχανικό Τάσο Χωμενίδη, ο οποίος μίλησε στο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών και του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών.
Τον «Αλγόριθμο της Εξουσίας» και τις βαθιές αλλαγές που συντελούνται στη λειτουργία των σύγχρονων δημοκρατιών ανέλυσε ο Τάσος Χωμενίδης, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική εξουσία, όπως και η τεχνολογία, βασίζεται διαχρονικά σε ένα σύνολο κανόνων που της επιτρέπει να αναπαράγεται, να προσαρμόζεται και να επιβιώνει.
Μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας», τόνισε ότι η μεταπολεμική φιλελεύθερη δημοκρατία της Δύσης κατάφερε να μετατρέπει τις κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις σε ειρηνικές λύσεις, μέσα από έναν μηχανισμό διαρκούς ανανέωσης και εναλλαγής στην εξουσία.
«Η ανανέωση του συστήματος είναι ο αλγόριθμος της δημοκρατίας», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η αντοχή του δημοκρατικού μοντέλου βασίζεται στην πεποίθηση των πολιτών ότι οι αλλαγές μπορούν να προκύψουν μέσα από τις δημοκρατικές διαδικασίες.
Η ανισότητα και η τεχνολογία αλλάζουν τους κανόνες
Ο κ. Χωμενίδης υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια ο μηχανισμός αυτός δοκιμάζεται έντονα λόγω της διεύρυνσης των ανισοτήτων, της αποβιομηχάνισης και της αυξανόμενης αποξένωσης των πολιτών από τους θεσμούς.
«Η Δημοκρατία πεθαίνει όταν οι πολίτες πιστεύουν ότι οι εκλογές δεν μπορούν να αλλάξουν την εξουσία», σημείωσε, περιγράφοντας την κρίση εμπιστοσύνης που διαπερνά πολλές δυτικές κοινωνίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία, όπως είπε, κατέστησαν ορατές τις κοινωνικές ανισότητες και ταυτόχρονα μετατράπηκαν σε μηχανισμούς οργάνωσης της οργής και της αγανάκτησης.
Η άνοδος των «υβριδικών» μορφών εξουσίας
Σύμφωνα με τον ίδιο, όλο και περισσότεροι πολίτες – κυρίως νεότερων ηλικιών – εμφανίζονται πρόθυμοι να ανταλλάξουν μέρος της πολιτικής συμμετοχής τους με μεγαλύτερη ασφάλεια και σταθερότητα.
Όπως προειδοποίησε, αναδύονται νέες μορφές εξουσίας που βασίζονται στην τεχνοκρατία, στα δεδομένα και στην ψηφιακή επιτήρηση, δημιουργώντας μοντέλα διακυβέρνησης τα οποία γίνονται ολοένα και πιο δύσκολο να ελεγχθούν δημοκρατικά.
«Ο νέος αλγόριθμος της κρίσης είναι η ανισότητα, η απομόνωση και τελικά η αναζήτηση ισχυρού ηγεμόνα», υπογράμμισε.
Ο ρόλος της Ευρώπης και το ελληνικό παράδειγμα
Ο Τάσος Χωμενίδης έθεσε το ερώτημα εάν η δημοκρατία μπορεί να διατηρήσει τον δικό της «αλγόριθμο» ή αν ο κόσμος βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική μετάβαση. Ξεκαθάρισε πάντως ότι η απάντηση δεν βρίσκεται στην παράδοση της πολιτικής εξουσίας σε τεχνοκρατικές ελίτ.
Όπως ανέφερε, η Ευρώπη οφείλει να εξελιχθεί σε μια νέα μορφή δημοκρατικής δύναμης, με περισσότερη δημοκρατική νομιμοποίηση και λιγότερη γραφειοκρατία.
Αναφερόμενος στην Ελλάδα, εκτίμησε ότι η εμπειρία της κρίσης χρέους και της βαθιάς κοινωνικής και πολιτικής αμφισβήτησης των προηγούμενων ετών ενδέχεται να την έχει καταστήσει πιο προετοιμασμένη απέναντι στις σημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες, χωρίς να διολισθήσει σε ακραίες πολιτικές επιλογές.
