Σοβαρές διαχρονικές παθογένειες στη λειτουργία της Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας αναδεικνύει το πόρισμα της Επιτροπής Διερεύνησης για το περιστατικό της 4ης Ιανουαρίου 2026, που οδήγησε σε δραστικό περιορισμό της αεροπορικής κυκλοφορίας στο ελληνικό FIR.
Σύμφωνα με την Ένωση Ηλεκτρονικών Μηχανικών Ασφάλειας Εναέριας Κυκλοφορίας (ΕΝΗΜΑΕΚ), ο όρος «ψηφιακός θόρυβος» χρησιμοποιείται ως ευφημισμός για μια βαθύτερη πραγματικότητα: απαρχαιωμένα συστήματα αεροναυτιλίας, σοβαρή υποστελέχωση και επιλογές που έχουν οδηγήσει σε σταδιακή εγκατάλειψη μιας από τις κρισιμότερες δημόσιες υπηρεσίες για την ασφάλεια των πτήσεων.
Όπως επισημαίνεται, το πόρισμα θα μπορούσε να ήταν περιττό, εάν είχαν ληφθεί υπόψη οι επανειλημμένες προειδοποιήσεις της Ένωσης τα τελευταία χρόνια. Η ανάγκη εκσυγχρονισμού των κρίσιμων συστημάτων, η ακραία υποστελέχωση του κλάδου των ΗΜΑΕΚ, οι καθυστερήσεις στις προσλήψεις και η λειτουργία επιχειρησιακών μονάδων με μονή βάρδια είχαν καταγγελθεί κατ’ επανάληψη, χωρίς ουσιαστική ανταπόκριση.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο νέο Οργανόγραμμα της ΥΠΑ, όπου –σύμφωνα με την ΕΝΗΜΑΕΚ– επιλογές όπως η διαίρεση της Γενικής Διεύθυνσης Αεροναυτιλίας και η ανομοιογενής κατανομή αρμοδιοτήτων επιβαρύνουν την επιχειρησιακή λειτουργία, αντί να ενισχύουν την ασφάλεια.
Παρά τις αντίξοες συνθήκες, οι Ηλεκτρονικοί Μηχανικοί Ασφάλειας Εναέριας Κυκλοφορίας αντέδρασαν άμεσα στο περιστατικό της 4ης Ιανουαρίου, λειτουργώντας σε υποστελεχωμένες βάρδιες και εφαρμόζοντας πλήρως τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Έλεγξαν τα επηρεαζόμενα συστήματα, ενημέρωσαν εγκαίρως τον τηλεπικοινωνιακό πάροχο –στις υποδομές του οποίου εντοπίστηκε η βλάβη– και μετέβησαν σε απομακρυσμένους τηλεπικοινωνιακούς σταθμούς, ακόμη και σε δυσπρόσιτες ορεινές περιοχές, για την αποκατάσταση των επικοινωνιών.
Η Ένωση διευκρινίζει ότι η ΥΠΑ δεν διαθέτει, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, ιδιόκτητες τηλεπικοινωνιακές υποδομές και εξαρτάται από τρίτους παρόχους, χωρίς δυνατότητα άμεσης παρέμβασης. Το σύστημα, άλλωστε, επανήλθε πλήρως μόνο μετά από ενέργειες του παρόχου.
Το πόρισμα, σύμφωνα με την ΕΝΗΜΑΕΚ, επιβεβαιώνει ότι η απρόσκοπτη λειτουργία της ΥΠΑ στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον επαγγελματισμό του προσωπικού της, παρά τις συνθήκες υποχρηματοδότησης και την έλλειψη πόρων. Τα παλαιά συστήματα συνεχίζουν να λειτουργούν χάρη στην εντατική υποστήριξη των ΗΜΑΕΚ, συχνά χωρίς επαρκή ανταλλακτικά, μέσα μετακίνησης ή λειτουργικά κονδύλια.
Η Επιτροπή Διερεύνησης διατυπώνει συστάσεις, ωστόσο –όπως σημειώνει η Ένωση– αυτές υπολείπονται των άμεσων μέτρων που απαιτούνται για την πλήρη αποκατάσταση της ασφάλειας. Κεντρικό ζητούμενο παραμένει η διάθεση επαρκών ανθρώπινων και υλικών πόρων, η ουσιαστική στελέχωση του κλάδου των ΗΜΑΕΚ, η ενίσχυσή τους με υποστηρικτικό προσωπικό και η κάλυψη των βασικών λειτουργικών αναγκών της ΥΠΑ.
«Χωρίς σύγχρονα συστήματα και χωρίς επαρκές, πιστοποιημένο και εξειδικευμένο προσωπικό που να τα υποστηρίζει, η Υπηρεσία κινδυνεύει να καταστεί κενό κέλυφος, με άμεσες συνέπειες για τον έλεγχο του ελληνικού FIR», προειδοποιεί η ΕΝΗΜΑΕΚ, τονίζοντας ότι η ενίσχυση του ανθρώπινου παράγοντα αποτελεί τη μοναδική ασφαλιστική δικλείδα για την αποφυγή αντίστοιχων περιστατικών στο μέλλον.
