Τις επιπτώσεις της νέας ανόδου των διεθνών τιμών ενέργειας στον πληθωρισμό και την ελληνική οικονομία αναλύει η Alpha Bank στο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων «Ελληνική Οικονομία».

Η τράπεζα επισημαίνει ότι η υψηλή εξάρτηση της χώρας από το πετρέλαιο εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα ευπάθειας, την ώρα που η ενίσχυση των ΑΠΕ και η μετάβαση της Ελλάδας σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας μεταβάλλουν σταδιακά το ενεργειακό τοπίο.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Alpha Bank, η μεγάλη άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ως αποτέλεσμα σε σημαντικό βαθμό των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, έχει επαναφέρει την ενέργεια στο επίκεντρο των πληθωριστικών πιέσεων.

Οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς στην ενεργειακή συνιστώσα του πληθωρισμού, ωστόσο οι δευτερογενείς επιδράσεις στις υπόλοιπες κατηγορίες τιμών παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένες.

Πάνω από τα 100 δολάρια το Brent

Όπως σημειώνεται στο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Alpha Bank, οι πολεμικές επιχειρήσεις μεταξύ ΗΠΑ/Ισραήλ και Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου προκάλεσαν απότομη άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας.

Η τιμή του πετρελαίου Brent αυξήθηκε από περίπου 72 δολάρια ανά βαρέλι σε πάνω από 100 δολάρια μέσα στον Μάρτιο, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου κινήθηκε από περίπου 32 ευρώ ανά μεγαβατώρα σε επίπεδα άνω των 60 ευρώ. Παρά τις διακυμάνσεις που ακολούθησαν, οι τιμές παρέμειναν σημαντικά υψηλότερες από εκείνες που ίσχυαν πριν από την έναρξη της κρίσης.

Η Alpha Bank επισημαίνει ότι από τον Μάρτιο έως τον Σεπτέμβριο ο μέσος πληθωρισμός στην Ελλάδα, βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, διαμορφώθηκε στο 4% σε ετήσια βάση, έναντι 3% το πρώτο δίμηνο του έτους. Στην Ευρωζώνη, ο αντίστοιχος πληθωρισμός ήταν 3,1%.

Ακόμη εντονότερη ήταν η μεταβολή στην ενέργεια. Ο δείκτης τιμών της ενεργειακής συνιστώσας αυξήθηκε κατά 16,7%, έναντι 11,2% στην Ευρωζώνη, ενώ το πρώτο δίμηνο του έτους είχε καταγράψει πτώση 3,9%.

Με βάση τα στοιχεία της Eurostat που παραθέτει η τράπεζα, τα υγρά καύσιμα οικιακής χρήσης, στα οποία εντάσσεται κατά κύριο λόγο το πετρέλαιο θέρμανσης, σημείωσαν μέση ετήσια αύξηση άνω του 48% στο εξάμηνο Μαρτίου-Αυγούστου. Στο ίδιο διάστημα, ο δείκτης για το πετρέλαιο κίνησης αυξήθηκε κατά 24%.

Παρά την ένταση των αυξήσεων στην ενέργεια, η εξέλιξη των τιμών στα τρόφιμα και στα αγαθά εκτός ενέργειας υποδηλώνει, σύμφωνα με την Alpha Bank, ότι οι δευτερογενείς επιπτώσεις παραμένουν προς το παρόν περιορισμένες.

Στο 53% η εξάρτηση από πετρέλαιο και πετρελαιοειδή

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η ανάλυση στη διάρθρωση της ενεργειακής κατανάλωσης της χώρας, καθώς η Ελλάδα εμφανίζει μία από τις υψηλότερες εξαρτήσεις από το πετρέλαιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το πετρέλαιο και τα πετρελαιοειδή προϊόντα αντιστοιχούν περίπου στο 53% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας για ενεργειακή χρήση. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, μετά την Κύπρο με 56%, και είναι σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 37%.

Στην Ελλάδα ακολουθούν ο ηλεκτρισμός με μερίδιο 27%, οι ΑΠΕ και τα βιοκαύσιμα με 11% και το φυσικό αέριο με 7%.

Η συγκεκριμένη διάρθρωση, όπως προκύπτει από την ανάλυση, διατηρεί την ελληνική οικονομία περισσότερο εκτεθειμένη στις έντονες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών του πετρελαίου.

Οι ΑΠΕ έφθασαν στο 52% της ηλεκτροπαραγωγής

Παράλληλα, σημαντικός μετασχηματισμός βρίσκεται σε εξέλιξη στο εγχώριο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής.

Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικές πηγές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με τη συμμετοχή του να κυμαίνεται τα τελευταία χρόνια μεταξύ 33% και 44%. Το πρώτο επτάμηνο του 2026 το ποσοστό του διαμορφώθηκε στο 39%.

Την ίδια στιγμή, η συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ενισχύεται σημαντικά.

Από το 2020 οι ΑΠΕ αντιπροσωπεύουν σταθερά πάνω από το 40% της ηλεκτροπαραγωγής, έναντι 35% το 2019, ενώ το πρώτο επτάμηνο του 2026 το μερίδιό τους έφθασε στο 52%.
Αντίθετη πορεία ακολουθούν ο άνθρακας –κυρίως ο λιγνίτης– και τα παράγωγα αέρια, των οποίων η συμμετοχή υποχώρησε από 22% το 2019 σε μόλις 5% το πρώτο επτάμηνο του 2026.

Η Ελλάδα από εισαγωγέας έγινε εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας

Η Alpha Bank στέκεται και στη σημαντική αλλαγή που καταγράφεται στο ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας.

Έπειτα από μία πολυετή περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα ήταν καθαρός εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, το ισοζύγιο πέρασε σε θετικό έδαφος το 2024, στις 0,3 TWh, για πρώτη φορά μετά το 2000.

Η εξαγωγική θέση της χώρας ενισχύθηκε περαιτέρω στις 3 TWh το 2025 και στις 5,5 TWh το πρώτο επτάμηνο του 2026.

Η μετάβαση από καθαρό εισαγωγέα σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας συμβάλλει, σύμφωνα με το δελτίο, και στη μείωση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου ηλεκτρικής ενέργειας είχε διαμορφωθεί το 2025 στα 262 εκατ. ευρώ.

Αβεβαιότητα στις τιμές και νέα μέτρα στήριξης

Η Alpha Bank υπογραμμίζει ότι η μελλοντική πορεία των διεθνών ενεργειακών τιμών εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα, καθώς συνδέεται άμεσα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την αποκατάσταση των ενεργειακών ροών από τη Μέση Ανατολή.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το σχέδιο AccelerateEU προβλέπει αφενός βραχυπρόθεσμη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων και αφετέρου επιτάχυνση των επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια και ενεργειακές υποδομές, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Στην Ελλάδα, οι κυβερνητικές παρεμβάσεις κινούνται σε δύο επίπεδα. Στα άμεσα μέτρα περιλαμβάνονται οι επιδοτήσεις στο πετρέλαιο κίνησης, η ενίσχυση για καύσιμα μέσω ψηφιακής κάρτας Fuel Pass και οι επιδοτήσεις στα λιπάσματα για τους αγρότες, καθώς και η αποζημίωση ακτοπλοϊκών εταιρειών για μειωμένες χρεώσεις εισιτηρίων συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων.

Προβλέπονται επίσης παρεμβάσεις εισοδηματικής στήριξης, όπως η έκτακτη ενίσχυση ανά τέκνο, η διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου, η αύξηση της οικονομικής ενίσχυσης των συνταξιούχων και η αύξηση του μέγιστου αριθμού δόσεων για συσσωρευμένες οφειλές.

Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, οι παρεμβάσεις αφορούν επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ, στην αναβάθμιση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και των διασυνδέσεων των νησιών, καθώς και στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, επιχειρήσεων και δημόσιων κτιρίων.

Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται η προώθηση τεχνολογιών καθαρής ενέργειας για τον τελικό καταναλωτή, όπως οι αντλίες θερμότητας, οι ηλιακοί θερμοσίφωνες και τα φωτοβολταϊκά συστήματα.

Όπως προκύπτει από την ανάλυση της Alpha Bank, το ενεργειακό ζήτημα για την ελληνική οικονομία έχει πλέον δύο διαστάσεις. Tη βραχυπρόθεσμη αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων που προκαλεί η διεθνής άνοδος των τιμών και τη μακροπρόθεσμη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης μέσω ΑΠΕ, υποδομών και ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγή