της Σοφίας Γκιαούρη
Σε χαμηλότερα επίπεδα από τις αρχικές προβλέψεις κινείται η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αεροπορικής κίνησης το 2026, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν τη ζήτηση, τις αεροπορικές διαδρομές και το λειτουργικό κόστος των εταιρειών.
Σύμφωνα με τις αναθεωρημένες εκτιμήσεις του Eurocontrol, περίπου 110.000 πτήσεις ενδέχεται να χαθούν φέτος σε σύγκριση με ένα σενάριο χωρίς τις συγκεκριμένες εντάσεις, ενώ η αβεβαιότητα επεκτείνεται και στον προγραμματισμό του 2027.
Η επίδραση της κρίσης αποτυπώνεται ήδη στα στοιχεία της θερινής περιόδου, κατά την οποία η ευρωπαϊκή αεροπορική αγορά διατήρησε υψηλά επίπεδα δραστηριότητας, χωρίς ωστόσο να επιτύχει τους ρυθμούς ανάπτυξης που αναμένονταν την άνοιξη.
Όπως επισημαίνει το Eurocontrol, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν περιορίσει τις αεροπορικές μετακινήσεις από και προς την περιοχή, ενώ οι αλλαγές στις καθιερωμένες διαδρομές των αεροσκαφών δημιουργούν πρόσθετες επιχειρησιακές δυσκολίες.
Ταυτόχρονα, η σημαντική άνοδος των τιμών των αεροπορικών καυσίμων αυξάνει τις δαπάνες των εταιρειών, εντείνοντας τις πιέσεις στην κερδοφορία τους.
Στα 11,2 εκατ. οι πτήσεις το 2026 – Προς τα κάτω οι προβλέψεις
Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη πρόβλεψη του Eurocontrol, η αεροπορική κίνηση στις 44 χώρες της περιοχής της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Πολιτικής Αεροπορίας (ECAC) αναμένεται να φτάσει τις 11,2 εκατ. πτήσεις το 2026.
Η εκτιμώμενη ετήσια αύξηση περιορίζεται στο 1,7%, έναντι 2,7% που προέβλεπε ο οργανισμός την άνοιξη.
Παρά την αναθεώρηση, η εικόνα του καλοκαιριού επιβεβαίωσε την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής αεροπορικής αγοράς. Καταγράφηκαν ημερήσια ρεκόρ πτήσεων, ιδιαίτερα υψηλές πληρότητες και διατηρήθηκε ισχυρή η ταξιδιωτική ζήτηση, κυρίως προς τους προορισμούς της Νότιας Ευρώπης.
Θετική ήταν επίσης η πορεία των αεροπορικών συνδέσεων με τη Βόρεια Αφρική, τη Βόρεια Αμερική και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Σύμφωνα με τον οργανισμό, η σχετικά σταθερή πορεία του πληθωρισμού, οι περιορισμένες μέχρι στιγμής αυξήσεις των αεροπορικών ναύλων και η βελτίωση της διαθεσιμότητας αεροσκαφών συνέβαλαν στη διατήρηση της ζήτησης.
Ωστόσο, οι επιδόσεις δεν ήταν ομοιόμορφες. Οι αγορές της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης εμφάνισαν ισχυρότερη δυναμική σε σύγκριση με τις μεγάλες αγορές της Βορειοδυτικής Ευρώπης.
Νέα άνοδος το 2027 με επίκεντρο την Ανατολική Μεσόγειο
Για το 2027, το Eurocontrol προβλέπει επιτάχυνση της ανάπτυξης στο 3,2%, με την αεροπορική κίνηση να φτάνει τις 11,6 εκατ. πτήσεις.
Ωστόσο, η ανάκαμψη θα ξεκινήσει από χαμηλότερη βάση το 2026, γεγονός που σημαίνει ότι ο απόλυτος αριθμός πτήσεων θα παραμείνει μικρότερος από εκείνον που προέβλεπαν οι προηγούμενες εκτιμήσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προβλέψεις για την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς ο οργανισμός αναμένει εντονότερη ανάκαμψη σε αγορές που επηρεάστηκαν περισσότερο από τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Τουρκία και ορισμένες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, όπου η σταδιακή αποκατάσταση των αεροπορικών ροών θα μπορούσε να ενισχύσει την κίνηση.
Σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, η μέση ετήσια ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αεροπορικής κίνησης εκτιμάται στο 2,1%, με τον αριθμό των πτήσεων να φτάνει τα 12,8 εκατ. έως το 2032.
Παρά τις βραχυπρόθεσμες πιέσεις, το Eurocontrol διατηρεί σε γενικές γραμμές σταθερές τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές, με τη Νότια Ευρώπη και τμήματα της Ανατολικής Ευρώπης να αναμένεται να παρουσιάσουν μεγαλύτερη δυναμική από τις βορειοδυτικές αγορές.
Προειδοποιήσεις για αυξήσεις έως 20% στους αεροπορικούς ναύλους
Οι αναθεωρημένες προβλέψεις δημοσιοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αεροπορικές εταιρείες προειδοποιούν για αυξανόμενες πιέσεις στο κόστος λειτουργίας τους.
Ο διευθύνων σύμβουλος του ομίλου Ryanair, Michael O’Leary, εκτίμησε ότι οι αεροπορικοί ναύλοι στην Ευρώπη ενδέχεται να αυξηθούν έως και 20%, καθώς οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τους προϋπολογισμούς των εταιρειών.
Μιλώντας στις Βρυξέλλες, σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph που επικαλείται το Travel Weekly, ο επικεφαλής της Ryanair προειδοποίησε ότι μέσα στους επόμενους 12 μήνες ενδέχεται να καταγραφεί η μεγαλύτερη αύξηση αεροπορικών ναύλων στην ιστορία της Ευρώπης.
Μάλιστα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι ακόμη και μια σημαντική αύξηση στις τιμές των εισιτηρίων δεν θα είναι απαραίτητα αρκετή για να καλύψει την επιβάρυνση από τα ακριβότερα καύσιμα.
Ο ίδιος ανέφερε ότι η Ryanair δεν διαθέτει προστασία έναντι των διακυμάνσεων των τιμών για το 85% των εκτιμώμενων αναγκών της σε καύσιμα για το επόμενο έτος, σημειώνοντας ότι ανάλογη είναι η κατάσταση και για μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών αερομεταφορέων.
Η σταδιακή λήξη υφιστάμενων συμφωνιών αντιστάθμισης κινδύνου στις τιμές των καυσίμων ενδέχεται να ενισχύσει περαιτέρω τις πιέσεις, περιορίζοντας τα περιθώρια απορρόφησης του αυξημένου κόστους.
Τρία σενάρια για την πορεία των αερομεταφορών
Στη νέα επταετή πρόβλεψή του, το Eurocontrol παρουσιάζει τρία διαφορετικά σενάρια, ανάλογα με την πορεία της διεθνούς οικονομίας και των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Στο βασικό σενάριο προβλέπεται ελαφρώς ασθενέστερη οικονομική ανάπτυξη το 2026 και το 2027, με βελτίωση των συνθηκών από το 2028. Βασική παραδοχή αποτελεί η σταθεροποίηση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2027, επιτρέποντας τη σταδιακή αποκατάσταση των αεροπορικών ροών και την αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου.
Το δυσμενές σενάριο προβλέπει παρατεταμένες γεωπολιτικές εντάσεις τουλάχιστον έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2028, με διαρκείς αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές, υψηλές τιμές αεροπορικών καυσίμων και αυξανόμενες πιέσεις στους ναύλους. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ταξιδιωτική ζήτηση θα μπορούσε να περιοριστεί και η ανάκαμψη να καθυστερήσει.
Αντίθετα, το ευνοϊκό σενάριο βασίζεται σε ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη, διατηρήσιμη ταξιδιωτική ζήτηση, επαρκή χωρητικότητα αεροπορικών εταιρειών και αεροδρομίων, καθώς και ταχύτερη αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών και ενεργειακών πιέσεων.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα παραμένει ο βασικός κίνδυνος
Το Eurocontrol υπογραμμίζει ότι οι προβλέψεις εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από σημαντική αβεβαιότητα, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι περιορισμοί στη χρήση του εναέριου χώρου και οι μεταβολές στις τιμές της ενέργειας μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τόσο το κόστος των αερομεταφορών όσο και τη ζήτηση.
Πρόσθετο παράγοντα αβεβαιότητας αποτελούν οι εκτεταμένες αλλαγές που πραγματοποιούν οι αεροπορικές εταιρείες στα χειμερινά τους προγράμματα, οι οποίες ενδέχεται να διαφοροποιήσουν την τελική εικόνα της κίνησης για το 2026.
Για τις αγορές της Νότιας Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου, οι εκτιμήσεις διατηρούν θετικό μεσοπρόθεσμο πρόσημο. Ωστόσο, η εξέλιξη των γεωπολιτικών συνθηκών και του ενεργειακού κόστους θα παραμείνει καθοριστική για τον ρυθμό ανάπτυξης των αεροπορικών συνδέσεων τα επόμενα χρόνια.
