Νέα όρια στις πληρωμές με μετρητά στην Ευρώπη τον επόμενο χρόνο

• Νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο κατά του ξεπλύματος χρήματος βάζει όριο 10.000 ευρώ στις συναλλαγές με μετρητά

• Τι ισχύει για ιδιώτες, επιχειρήσεις και καταθέσεις

• Παράλληλα, η ΕΚΤ προετοιμάζει το ψηφιακό ευρώ

Σύνταξη: tourismtoday.gr

Ένα νέο τοπίο στις συναλλαγές με μετρητά διαμορφώνει η Ευρωπαϊκή Ένωση από τις 10 Ιουλίου 2027, όταν θα τεθεί σε εφαρμογή ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1624 για την πρόληψη του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η θέσπιση πανευρωπαϊκού ανώτατου ορίου 10.000 ευρώ για πληρωμές σε μετρητά όταν πρόκειται για αγαθά ή υπηρεσίες και τουλάχιστον ένα από τα εμπλεκόμενα μέρη ενεργεί επαγγελματικά ή επιχειρηματικά.
Το όριο αφορά τόσο μία ενιαία πληρωμή όσο και περισσότερες πληρωμές που εμφανίζονται συνδεδεμένες μεταξύ τους.

Ωστόσο, η αλλαγή δεν σημαίνει ότι όλοι οι Ευρωπαίοι θα μπορούν από το 2027 να πραγματοποιούν ελεύθερα συναλλαγές με μετρητά μέχρι τις 10.000 ευρώ. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός επιτρέπει στα κράτη-μέλη να διατηρούν ή να θεσπίζουν χαμηλότερα εθνικά όρια.

Ποιοι επηρεάζονται

Το νέο όριο αφορά κυρίως τις συναλλαγές μεταξύ καταναλωτών και επαγγελματιών, όπως για παράδειγμα μια αγορά αυτοκινήτου από έμπορο ή μια μεγάλη πληρωμή για επαγγελματική υπηρεσία.

Αντίθετα, δεν εφαρμόζεται στις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών που δεν ενεργούν στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διευκρινίσει ότι, για παράδειγμα, η πώληση ενός ιδιωτικού αυτοκινήτου από έναν ιδιώτη σε άλλον ιδιώτη δεν εμπίπτει στο συγκεκριμένο ευρωπαϊκό πλαφόν, εφόσον κανένας από τους δύο δεν ενεργεί επαγγελματικά.

Ούτε οι καταθέσεις μετρητών στις τράπεζες απαγορεύονται από το όριο των 10.000 ευρώ. Ο κανονισμός εξαιρεί από το συγκεκριμένο πλαφόν τις πληρωμές και καταθέσεις που πραγματοποιούνται στις εγκαταστάσεις πιστωτικών ιδρυμάτων, ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος και παρόχων υπηρεσιών πληρωμών.

Τα 3.000 ευρώ φέρνουν έλεγχο ταυτότητας

Το νέο πλαίσιο δεν σταματά στα 10.000 ευρώ. Για περιστασιακές συναλλαγές με μετρητά από 3.000 ευρώ και άνω, προβλέπονται μέτρα δέουσας επιμέλειας, με ταυτοποίηση και επαλήθευση του πελάτη και, όπου απαιτείται, του πραγματικού δικαιούχου.

Παράλληλα, για τις συναλλαγές σε κρυπτοστοιχεία προβλέπονται αυστηρότερες απαιτήσεις ταυτοποίησης. Ο κανονισμός απαγορεύει επίσης στους παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων να προσφέρουν ή να διατηρούν ανώνυμους λογαριασμούς ή λογαριασμούς που επιτρέπουν την αυξημένη απόκρυψη των συναλλαγών, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών που αφορούν anonymity-enhancing coins.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, το ευρωπαϊκό όριο των 10.000 ευρώ δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως νέο ελληνικό όριο.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ρητά ότι χώρες οι οποίες έχουν ήδη θεσπίσει χαμηλότερα όρια μπορούν να τα διατηρήσουν. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ελληνική αγορά, όπου ήδη ισχύουν αυστηροί περιορισμοί στις συναλλαγές με μετρητά προς επιχειρήσεις. Η ΑΑΔΕ επισημαίνει ότι για συναλλαγές πάνω από το προβλεπόμενο εθνικό όριο η πληρωμή πρέπει να γίνεται με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο, όπως τραπεζική μεταφορά, e-banking ή ηλεκτρονικό πορτοφόλι.

Με άλλα λόγια, το ευρωπαϊκό πλαίσιο λειτουργεί ως ανώτατο όριο και όχι ως υποχρεωτική αύξηση των εθνικών ορίων.

Και τα μετρητά στην τσέπη; Άλλο πράγμα είναι η πληρωμή με μετρητά και άλλο η κατοχή ή η μεταφορά μετρητών.

Στην Ελλάδα, όταν κάποιος εισέρχεται ή εξέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω ελληνικού εδάφους και μεταφέρει 10.000 ευρώ ή περισσότερο σε μετρητά, υπάρχει υποχρέωση δήλωσης στις αρμόδιες τελωνειακές αρχές. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι το μέτρο αφορά τη διακίνηση μετρητών στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και όχι μια γενική απαγόρευση κατοχής 10.000 ευρώ σε μετρητά.

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης ή ανακριβούς δήλωσης, προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο που αντιστοιχεί στο 25% του αδήλωτου ποσού.

Το ψηφιακό ευρώ έρχεται – αλλά όχι ως «αντικαταστάτης» των μετρητών

Παράλληλα με την αυστηροποίηση του πλαισίου για τις συναλλαγές με μετρητά, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά στην προετοιμασία του ψηφιακού ευρώ.

Η ΕΚΤ το περιγράφει ως ψηφιακή μορφή κεντρικού τραπεζικού χρήματος, δηλαδή ένα ηλεκτρονικό αντίστοιχο των μετρητών, το οποίο θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα.

Η ΕΚΤ έχει ήδη περάσει στην επόμενη φάση του έργου και τον Ιούλιο του 2026 ανακοίνωσε την επιλογή 36 παρόχων υπηρεσιών πληρωμών για το πιλοτικό πρόγραμμα. Το pilot αναμένεται να ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027 και να διαρκέσει 12 μήνες.

Ο στόχος είναι, εφόσον ολοκληρωθεί η απαραίτητη ευρωπαϊκή νομοθεσία, το Ευρωσύστημα να είναι έτοιμο για πιθανή πρώτη έκδοση του ψηφιακού ευρώ το 2029. Η τελική απόφαση για την έκδοση, πάντως, δεν έχει ακόμη ληφθεί και εξαρτάται από την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας.

Γιατί το θέλει η Ευρώπη

Πίσω από το σχέδιο βρίσκεται και μια ευρύτερη στρατηγική. Η ΕΚΤ υποστηρίζει ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να ενισχύσει την ευρωπαϊκή νομισματική και τεχνολογική αυτονομία, καθώς μεγάλο μέρος των ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ευρώπη βασίζεται σήμερα σε διεθνή ιδιωτικά δίκτυα καρτών.

Παράλληλα, η ΕΚΤ υποστηρίζει ότι το ψηφιακό ευρώ θα σχεδιαστεί με υψηλά πρότυπα προστασίας της ιδιωτικότητας και θα λειτουργεί τόσο σε ηλεκτρονικές όσο και, υπό τον σχεδιασμό του, σε offline πληρωμές.

Το μήνυμα των ευρωπαϊκών θεσμών είναι επομένως διπλό: τα μετρητά παραμένουν νόμιμο χρήμα, αλλά οι μεγάλες συναλλαγές σε μετρητά περνούν σε αυστηρότερο καθεστώς ελέγχου, ενώ παράλληλα η Ευρώπη επενδύει σε ένα δικό της ψηφιακό μέσο πληρωμών.

Τι πρέπει να κρατήσουν οι πολίτες

Από τις 10 Ιουλίου 2027, το βασικό ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει:

• 10.000 ευρώ: ανώτατο όριο για συναλλαγές με μετρητά σε αγαθά και υπηρεσίες όταν υπάρχει επαγγελματική/επιχειρηματική δραστηριότητα.
• Κάτω από 10.000 ευρώ: τα κράτη-μέλη μπορούν να εφαρμόζουν χαμηλότερα εθνικά όρια.
• 3.000 ευρώ και άνω: προβλέπονται μέτρα ταυτοποίησης για συγκεκριμένες περιστασιακές συναλλαγές με μετρητά.
• Ιδιώτης προς ιδιώτη: το ευρωπαϊκό όριο των 10.000 ευρώ δεν εφαρμόζεται όταν κανένα μέρος δεν ενεργεί επαγγελματικά.
• Κατάθεση στην τράπεζα: δεν απαγορεύεται από το συγκεκριμένο όριο.
• Μεταφορά 10.000 ευρώ ή περισσότερο στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ: απαιτείται δήλωση.

Το 2027, επομένως, δεν σηματοδοτεί το τέλος των μετρητών. Σηματοδοτεί όμως ένα ακόμη βήμα προς ένα ευρωπαϊκό οικονομικό περιβάλλον όπου οι μεγάλες συναλλαγές θα αφήνουν περισσότερα ίχνη και θα υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους, την ώρα που το ψηφιακό ευρώ προετοιμάζεται να αποτελέσει μια νέα ευρωπαϊκή επιλογή στις ηλεκτρονικές πληρωμές.