Αντίστροφη μέτρηση για τη λήξη της ευελιξίας στους νέους βιομετρικούς ελέγχους της Ευρώπης. Από τις 6 Σεπτεμβρίου, τα κράτη-μέλη δεν θα μπορούν πλέον να «παγώνουν» προσωρινά το Entry/Exit System (EES) όταν οι ουρές στα σύνορα διογκώνονται, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία για νέες πολύωρες καθυστερήσεις σε αεροδρόμια και άλλα σημεία εισόδου στη ζώνη Σένγκεν.
Η Ευρώπη έχει ήδη ενισχύσει τους ελέγχους στα εξωτερικά της σύνορα, όμως το πρόβλημα με το νέο σύστημα καταγραφής εισόδου και εξόδου δεν φαίνεται να έχει λυθεί.
Μέχρι σήμερα, οι χώρες της ΕΕ έχουν τη δυνατότητα να αναστέλλουν προσωρινά τη διαδικασία συλλογής βιομετρικών στοιχείων όταν οι ουρές γίνονται υπερβολικά μεγάλες. Η συγκεκριμένη «βαλβίδα ασφαλείας» ισχύει κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου, όμως η ευελιξία αυτή λήγει στις 6 Σεπτεμβρίου και, σύμφωνα με τη Frontex, δεν πρόκειται να ανανεωθεί.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει ιδιαίτερα τους Βρετανούς ταξιδιώτες, οι οποίοι μετά το Brexit αντιμετωπίζονται ως πολίτες τρίτης χώρας όταν εισέρχονται στη ζώνη Σένγκεν.
Το «φρένο» στις ουρές σταματά
Χώρες όπως η Ελλάδα, η Γαλλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία έχουν ήδη χρησιμοποιήσει τη δυνατότητα προσωρινής διακοπής των βιομετρικών ελέγχων όταν η κίνηση αυξάνεται σημαντικά.
Το ίδιο έχει συμβεί σε μεγάλα ευρωπαϊκά αεροπορικά και συγκοινωνιακά hubs, μεταξύ των οποίων το Παρίσι, το Άμστερνταμ, η Φρανκφούρτη, οι Βρυξέλλες και το Μιλάνο.
Η Air France-KLM έχει επιβεβαιώσει ότι, όταν δημιουργούνται μεγάλες ουρές κατά τους θερινούς μήνες, το σύστημα απενεργοποιείται προσωρινά ώστε να διατηρείται η ομαλή ροή των επιβατών στα αεροδρόμια του Παρισιού και του Άμστερνταμ.
Αυτή η πρακτική, ωστόσο, δεν σχεδιάστηκε ως μόνιμη λύση.
Μετά τις 6 Σεπτεμβρίου, τα περιθώρια ελιγμών περιορίζονται δραστικά. Εάν τα σημεία εισόδου δεν μπορούν να διαχειριστούν τον αυξημένο όγκο επιβατών, οι ταξιδιώτες ενδέχεται να βρεθούν ξανά αντιμέτωποι με μεγάλες αναμονές.
Γιατί δημιουργεί καθυστερήσεις το EES
Το Entry/Exit System εφαρμόζεται στους πολίτες τρίτων χωρών που εισέρχονται στη ζώνη Σένγκεν.
Αντί για την παραδοσιακή σφραγίδα στο διαβατήριο, οι ταξιδιώτες περνούν από ειδικά σημεία ελέγχου, όπου καταγράφονται τα στοιχεία τους και λαμβάνονται δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφία προσώπου.
Τα βιομετρικά στοιχεία διατηρούνται στο σύστημα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ενώ στη συνέχεια ο ταξιδιώτης κατευθύνεται είτε σε ηλεκτρονική πύλη διαβατηρίων είτε σε συνοριακό υπάλληλο.
Στόχος του EES είναι να καταγράφονται με μεγαλύτερη ακρίβεια οι είσοδοι και οι έξοδοι από τη ζώνη Σένγκεν και να εντοπίζονται περιπτώσεις παραμονής πέραν του επιτρεπόμενου χρόνου.
Το πρόβλημα είναι ότι η διαδικασία απαιτεί περισσότερο χρόνο από τον παραδοσιακό έλεγχο διαβατηρίου, ιδιαίτερα όταν ένας ταξιδιώτης καταγράφεται για πρώτη φορά.
Αεροδρόμια που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα
Οι καθυστερήσεις έχουν ήδη οδηγήσει σε προβλήματα σε αρκετά ευρωπαϊκά σημεία εισόδου.
Στις Βρυξέλλες, μάλιστα, η συλλογή βιομετρικών δεδομένων είχε περιοριστεί ήδη πριν από το καλοκαίρι, μετά από περιστατικό κατά το οποίο 600 επιβάτες έχασαν τις πτήσεις τους μέσα σε μόλις 21 ώρες.
Στη Φρανκφούρτη, οι αρχές έχουν επίσης αναγκαστεί να αξιοποιήσουν τη δυνατότητα προσωρινής αναστολής της διαδικασίας όταν οι καθυστερήσεις γίνονται υπερβολικές.
Στο Μιλάνο, συνοριακός υπάλληλος του αεροδρομίου Malpensa υποστήριξε ότι το υφιστάμενο προσωπικό δεν επαρκεί για να λειτουργήσει το EES σε πλήρη δυναμικότητα τις ώρες αιχμής. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, θα χρειάζονταν 10 έως 15 επιπλέον υπάλληλοι.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή, στην παρούσα φάση, σχεδόν όλοι οι ταξιδιώτες περνούν από τη διαδικασία αρχικής εγγραφής.
Οκτώ χώρες ζητούν παράταση
Παρά τις δυσκολίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι το νέο σύστημα ενισχύει την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και περιορίζει τις περιπτώσεις απάτης ταυτότητας που θα μπορούσαν να μην εντοπίζονταν με το προηγούμενο σύστημα.
Ωστόσο, οκτώ χώρες της ΕΕ, μαζί με την Ελβετία, έχουν ζητήσει να παραταθεί η δυνατότητα προσωρινής αναστολής των βιομετρικών ελέγχων και μετά τις 6 Σεπτεμβρίου.
Το επιχείρημα είναι ότι σε περιόδους αιχμής η υπάρχουσα υποδομή και το διαθέσιμο προσωπικό δεν επαρκούν για να εξυπηρετήσουν όλους τους ταξιδιώτες χωρίς σοβαρές καθυστερήσεις.
Οι αρχές υποστηρίζουν, πάντως, ότι ακόμη και όταν αναστέλλεται προσωρινά η συλλογή βιομετρικών στοιχείων, ο ταξιδιώτης εξακολουθεί να καταγράφεται στο EES και τα απαραίτητα στοιχεία του ταξιδιωτικού εγγράφου εισάγονται στο σύστημα.
Τι σημαίνει για τους Βρετανούς που ταξιδεύουν στην Ευρώπη
Για τους Βρετανούς ταξιδιώτες, η ημερομηνία-ορόσημο είναι πλέον η 6η Σεπτεμβρίου.
Μέχρι σήμερα, η προσωρινή αναστολή των βιομετρικών ελέγχων λειτουργεί ως «βαλβίδα αποσυμφόρησης» όταν τα σύνορα μπλοκάρουν.
Μετά τη λήξη της ευελιξίας, όμως, τα σημεία εισόδου θα πρέπει να εφαρμόζουν τη διαδικασία χωρίς το ίδιο περιθώριο αναστολής.
Αυτό δημιουργεί τον φόβο ότι οι ουρές που ήδη εμφανίστηκαν σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια μπορεί να γίνουν ακόμη μεγαλύτερες, ειδικά σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Γαλλία.
Η εικόνα, πάντως, δεν είναι ίδια παντού. Ορισμένοι ταξιδιώτες ολοκληρώνουν τους ελέγχους μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ άλλοι έχουν χρειαστεί 40 ή 50 λεπτά, ανάλογα με το αεροδρόμιο, την ώρα και την κίνηση.
Και μετά το EES έρχεται το ETIAS
Το EES δεν είναι η τελευταία μεγάλη αλλαγή για όσους ταξιδεύουν στην Ευρώπη.
Το επόμενο βήμα είναι το European Travel Information and Authorisation System (ETIAS), μέσω του οποίου πολίτες από 59 χώρες που σήμερα δεν χρειάζονται βίζα θα πρέπει να κάνουν ηλεκτρονική προεγγραφή, να υποβάλλονται σε έλεγχο ασφαλείας και να καταβάλλουν ένα μικρό τέλος πριν από το ταξίδι τους στη ζώνη Σένγκεν.
Η εφαρμογή του ETIAS έχει ήδη καθυστερήσει αρκετές φορές και πλέον αναμένεται να ξεκινήσει το 2027.
Έτσι, για τους ταξιδιώτες από χώρες εκτός ΕΕ, η είσοδος στην Ευρώπη περνά σταδιακά σε μια νέα εποχή, όπου οι παραδοσιακοί έλεγχοι διαβατηρίων αντικαθίστανται από ένα ολοένα και πιο ψηφιακό και βιομετρικό σύστημα.
Το μεγάλο ερώτημα, όμως, είναι αν οι ευρωπαϊκές υποδομές θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στην αυξημένη ζήτηση χωρίς να μετατρέπονται οι συνοριακοί έλεγχοι σε πολύωρη αναμονή. Η 6η Σεπτεμβρίου αποτελεί πλέον το επόμενο κρίσιμο τεστ.
 όταν οι ουρές στα σύνορα διογκώνονται, γεγονός){kind=link}