Ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα για την ενεργοποίηση της κοινωνικής αντιπαροχής και τη δημιουργία νέων κοινωνικών κατοικιών σηματοδοτεί η Κοινή Υπουργική Απόφαση που ρυθμίζει τους όρους, τις ρήτρες και το περιεχόμενο των σχετικών συμβάσεων.
Με την απόφαση καθορίζεται το συμβατικό πλαίσιο για την κατασκευή κατοικιών, την ανακαίνιση ή επισκευή υφιστάμενων ακινήτων και, όπου προβλέπεται, τη διαχείριση κοινωνικών κατοικιών μέσω της αξιοποίησης δημόσιων ακινήτων. Δημόσια περιουσία που έμενε ανενεργή μπορεί πλέον να αξιοποιηθεί με κανόνες, διαφάνεια, ποιοτικές προδιαγραφές και σαφή κοινωνικό προσανατολισμό.
Την ΚΥΑ συνυπογράφουν ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο Υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νικόλαος Ταγαράς και η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου.
Η κοινωνική αντιπαροχή είναι ένα νέο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής, με διπλό στόχο: την αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος και τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών. Μέσα από τη συνεργασία του Δημοσίου με ιδιώτες αναδόχους, δημόσια ακίνητα αξιοποιούνται για την ανέγερση κατοικιών, ενώ μέρος αυτών, τουλάχιστον 30%, διατίθεται για κοινωνική χρήση.
Η ΚΥΑ ρυθμίζει δύο βασικά είδη συμβάσεων. Το πρώτο αφορά τη σύμβαση κατασκευής, δηλαδή την ανέγερση νέων κτιρίων ή την ανακαίνιση και επισκευή υφιστάμενων ακινήτων. Το δεύτερο αφορά τη σύμβαση κατασκευής και διαχείρισης, στην οποία μπορεί να περιλαμβάνεται και η διαχείριση μέρους ή του συνόλου των ιδιοκτησιών για λογαριασμό της αναθέτουσας αρχής.
Με αυτόν τον τρόπο, το νέο πλαίσιο καλύπτει τόσο την ανέγερση νέων κατοικιών όσο και την ανακαίνιση ή επισκευή υφιστάμενων ακινήτων που θα αξιοποιηθούν για στεγαστικούς σκοπούς. Παράλληλα, ρυθμίζει και τα επόμενα στάδια, όπου αυτά προβλέπονται: τη λειτουργία, τη συντήρηση, τη διαχείριση και την παρακολούθησή τους, ώστε η κοινωνική αντιπαροχή να αποτελέσει σταθερό και αξιόπιστο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ποιοτικές προδιαγραφές που προβλέπονται για τα ακίνητα. Οι συμβάσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία, την τήρηση περιβαλλοντικών κριτηρίων, τον επαρκή ηλιασμό και αερισμό των κατοικιών, την ενεργειακή αυτονομία, την πυρασφάλεια και την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή. Τα κτίρια θα πληρούν κατ’ ελάχιστον τις απαιτήσεις σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας, ενώ προβλέπεται αντίστοιχη ποιότητα κατασκευής και υλικών σε κάθε κτίριο ή συγκρότημα.
Η απόφαση καθορίζει επίσης το αντάλλαγμα του αναδόχου, τη διάρκεια των συμβάσεων, τους όρους επίβλεψης της κατασκευής, τη διαδικασία σύστασης οριζόντιων ή κάθετων ιδιοκτησιών και τον κανονισμό συνιδιοκτησίας. Παράλληλα, ρυθμίζει τη σύναψη μισθώσεων με δικαιούχους κοινωνικής κατοικίας, την είσπραξη και απόδοση μισθωμάτων και κοινοχρήστων, καθώς και τις υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής των κατοικιών.
Στις συμβάσεις που περιλαμβάνουν και διαχείριση, η διάρκεια μπορεί να καλύπτει, πέρα από το στάδιο της κατασκευής, επιπλέον χρονικό διάστημα έως 50 ετών για το σκέλος της διαχείρισης. Με τη λήξη της σύμβασης, προβλέπεται υποχρέωση λογοδοσίας του αναδόχου και διαδικασία παράδοσης και παραλαβής των ακινήτων από την αναθέτουσα αρχή.
Η πορεία της διαχείρισης παρακολουθείται από τη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με βάση τα στοιχεία που καταχωρίζονται στο Μητρώο Συμβάσεων Κοινωνικής Αντιπαροχής. Έτσι, διαμορφώνεται ένα σαφές πλαίσιο παρακολούθησης και ελέγχου, από την ανάθεση και την κατασκευή έως τη διαχείριση και τη λειτουργία των κατοικιών.
Η νέα ΚΥΑ λειτουργεί συμπληρωματικά προς την πρόσφατη απόφαση για τα πρώτα 8 ακίνητα της ΔΥΠΑ, τα οποία προορίζονται για αξιοποίηση μέσω κοινωνικής αντιπαροχής. Μετά την απόδοση των πρώτων ακινήτων στην αποκλειστική διαχείριση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, καθορίζονται πλέον και οι βασικοί κανόνες των συμβάσεων που θα επιτρέψουν την αξιοποίησή τους με διαφάνεια, ποιότητα και λογοδοσία.
Με τη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση, η κοινωνική αντιπαροχή κάνει ακόμη ένα βήμα προς την εφαρμογή της. Δημόσια ακίνητα μπορούν να μετατραπούν σε νέες κατοικίες, με καθαρούς κανόνες, σύγχρονες προδιαγραφές και κοινωνική στόχευση. Βήμα βήμα, χτίζεται ένας νέος θεσμός κοινωνικής κατοικίας, που αυξάνει την προσφορά στέγης και δίνει προτεραιότητα σε συμπολίτες μας που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
