Η Κομισιόν προχωρά σε αναμόρφωση του θεσμού μετά από 40 χρόνια – Περισσότερη συμμετοχή πολιτών και νέων, κοινές υποψηφιότητες πόλεων και έμφαση στην παρακαταθήκη που μένει μετά τη μεγάλη διοργάνωση
Νέο κεφάλαιο ανοίγει για τον θεσμό των Ευρωπαϊκών Πολιτιστικών Πρωτευουσών, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει σημαντικές αλλαγές στο πλαίσιο που θα ισχύσει μετά το 2033.
Η πρόταση έρχεται μετά από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες εμπειρίας και έχει ως βασικό στόχο οι πόλεις να μην επωφελούνται μόνο κατά τη διάρκεια της χρονιάς του τίτλου, αλλά να αποκτούν μακροχρόνια πολιτιστική και αναπτυξιακή παρακαταθήκη.
Πιο απλή η διαδικασία επιλογής
Η Κομισιόν θέλει να απλοποιήσει τη διαδικασία επιλογής των πόλεων και να ενισχύσει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Παράλληλα, θα γίνει ευκολότερο για ομάδες πόλεων να υποβάλλουν κοινές υποψηφιότητες, ακόμη και όταν πρόκειται για πόλεις που βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες.
Στόχος είναι να ενισχυθούν οι διασυνοριακές και περιφερειακές πολιτιστικές συνεργασίες.
Στο επίκεντρο οι πολίτες και οι νέοι
Ιδιαίτερο βάρος θα δοθεί στη συμμετοχή των πολιτών και της νεολαίας.
Ταυτόχρονα, η νέα φιλοσοφία του θεσμού δίνει μεγαλύτερη σημασία στη συμπεριληπτική και βιώσιμη αστική ανάπτυξη, ώστε ο πολιτισμός να συνδέεται περισσότερο με την καθημερινότητα και την εξέλιξη των πόλεων.
38,5 εκατομμύρια επισκέψεις σε πολιτιστικές δράσεις
Τα στοιχεία από τις προηγούμενες διοργανώσεις δείχνουν το μέγεθος της επιρροής του θεσμού.
Μόνο στις Ευρωπαϊκές Πολιτιστικές Πρωτεύουσες που αξιολογήθηκαν την περίοδο 2013-2022, καταγράφηκαν συνολικά 38,5 εκατομμύρια επισκέψεις σε πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Μια τυπική Πολιτιστική Πρωτεύουσα πραγματοποιεί περίπου 1.000 έως 1.200 πολιτιστικές δράσεις μέσα στη χρονιά του τίτλου.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η επίδραση στον τουρισμό: στις επιλεγμένες πόλεις, οι επισκέψεις αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 30% έως 40%.
Από την Αθήνα το 1985
Ο θεσμός ξεκίνησε το 1985 από την Αθήνα.
Στα περισσότερα από 40 χρόνια που ακολούθησαν, συνολικά 85 πόλεις έχουν αναδειχθεί Ευρωπαϊκές Πολιτιστικές Πρωτεύουσες.
Το 2026 τον τίτλο έχουν το Oulu της Φινλανδίας και το Trenčín της Σλοβακίας.
Το 2027 η σκυτάλη περνά στην Évora της Πορτογαλίας και τη Liepāja της Λετονίας.
Δεν τελειώνουν όλα με το τέλος της χρονιάς
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της Κομισιόν είναι ότι η πραγματική επιτυχία μιας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας κρίνεται και από το τι παραμένει μετά το τέλος της διοργάνωσης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Λιλ, η οποία ήταν Πολιτιστική Πρωτεύουσα το 2004.
Πρώην βιομηχανικοί χώροι μετατράπηκαν σε πολιτιστικούς χώρους, ενώ η δυναμική της διοργάνωσης συνεχίστηκε μέσα από το Lille3000.
Στο Aarhus, η διοργάνωση του 2017 έφερε κοντά και τους 19 δήμους της Κεντρικής Περιφέρειας της Δανίας, δημιουργώντας ένα δίκτυο πολιτιστικής συνεργασίας που συνεχίστηκε και μετά το τέλος του θεσμού.
Στην Košice, ο τίτλος του 2013 συνέβαλε στη μετατροπή πρώην στρατώνων και κτιρίων σε γειτονιές σε πολιτιστικούς χώρους.
Σήμερα, περισσότερα από δέκα χρόνια αργότερα, ο οργανισμός που διαχειρίζεται την πολιτιστική παρακαταθήκη εξακολουθεί να έχει υπό την ευθύνη του 13 πολιτιστικά κέντρα.
Ανάλογη περίπτωση είναι και το Leeuwarden-Fryslân, όπου η διοργάνωση του 2018 εξελίχθηκε στο Arcadia, ένα πολιτιστικό πρόγραμμα σε ολόκληρη την περιφέρεια.
Και χώρες εκτός ΕΕ στη διεκδίκηση
Η νέα πρόταση ανοίγει ακόμη περισσότερο τα σύνορα του θεσμού.
Από το 2034, χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που συμμετέχουν ή συνδέονται με το πρόγραμμα Creative Europe θα μπορούν να διεκδικούν τον τίτλο.
Έτσι, οι Ευρωπαϊκές Πολιτιστικές Πρωτεύουσες αποκτούν ακόμη πιο διεθνή χαρακτήρα.
Το επόμενο βήμα
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα περάσει τώρα από διαπραγματεύσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ.
Στόχος είναι να υπάρξει συμφωνία για το τελικό κείμενο έως τα μέσα του 2027.
Ο θεσμός που ξεκίνησε από την Αθήνα το 1985 ετοιμάζεται έτσι για την επόμενη ημέρα.
Η νέα φιλοσοφία είναι σαφής: περισσότερες συνεργασίες, περισσότερη συμμετοχή των πολιτών και, κυρίως, περισσότερα πράγματα που θα μένουν πίσω όταν σβήσουν τα φώτα της διοργάνωσης
