Νέο Χωροταξικό για τον Τουρισμό: Οι νέοι κανόνες για ξενοδοχεία, νησιά, Airbnb και εκτός σχεδίου δόμηση

Του Χάρη Ντιγριντάκη

Τομή για το μέλλον του ελληνικού τουρισμού χαράσσει η κυβέρνηση μέσα από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ).

Ουσιαστικά καθορίζεται για πρώτη φορά με σαφήνεια πού, πώς και με ποιους όρους μπορεί να αναπτύσσεται η τουριστική δραστηριότητα στη χώρα.

Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για τις προοπτικές τουριστικής ανωδομής της χώρας, πρωτοβουλία η οποία προς ώρας αντιμετωπίζει αντιδράσεις από φορείς της χώρας.

Το νέο πλαίσιο φέρνει αυστηρότερους κανόνες για την εκτός σχεδίου δόμηση, νέα όρια στις τουριστικές κλίνες στα νησιά, περιορισμούς στις παράκτιες περιοχές και κατευθύνσεις για τη βραχυχρόνια μίσθωση, επιχειρώντας να βάλει τέλος στην άναρχη ανάπτυξη και να συνδέσει τον τουρισμό με τη βιωσιμότητα και τη φέρουσα ικανότητα κάθε προορισμού.

Ένα νέο μοντέλο για την τουριστική ανάπτυξη

Σύμφωνα με το σχεδιασμό που παρουσίασαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου και η υπουργός τουρισμού κα Όλγα Κεφαλογιάννη, η βασικότερη αλλαγή αφορά στην αύξηση της ελάχιστης απαιτούμενης έκτασης για τουριστική ανάπτυξη στην εκτός σχεδίου δόμηση από τα 4 στρέμματα που ισχύουν σήμερα, στα 8 στρέμματα και έως τα 12 στρέμματα στις αναπτυγμένες περιοχές.

Οι αυστηρότερες αρτιότητες επιβάλλονται σε κορεσμένες τουριστικά περιοχές και αφορούν τα 16 στρέμματα.
Πρόκειται για 18 δημοτικές ενότητες — από την Κέρκυρα και την Πιερία, έως τις Σποράδες τρεις δημοτικές ενότητες στη Ζάκυνθο, σε Μύκονο, Σαντορίνη, Ρόδο και τμήματα της Κρήτης — όπου η πίεση στις υποδομές, στους φυσικούς πόρους και κυρίως στο νερό θεωρείται πλέον οριακή.

Για τις κορεσμένες περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο 100 κλινών για νέες τουριστικές αναπτύξεις ενώ για τις αναπτυσσόμενες περιοχές το όριο ορίζεται στις 350 κλίνες. Στις περιοχές χαμηλότερης τουριστικής πίεσης δεν προβλέπονται περιορισμοί.

Όπως ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου: «Παρουσιάζουμε, ουσιαστικά, την πυξίδα της στρατηγικής μας για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας τα επόμενα χρόνια. Μία πρόταση που έρχεται να καλύψει ένα θεσμικό κενό που υφίσταται εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία και που βασίζεται στο σχέδιο που είχε παρουσιαστεί τον Ιούλιο του 2024, εμπλουτισμένο μέσα από τα πολλά και ουσιαστικά σχόλια που κατατέθηκαν τότε στη δημόσια διαβούλευση. Το σχέδιο αυτό κινείται προς μία κατεύθυνση, να οδηγηθούμε από την αποσπασματικότητα στη συνοχή, να οργανώσουμε τον χώρο. Η χωροταξία είναι ο σχεδιασμός του χώρου που απαντά σε τρία θεμελιώδη ερωτήματα, πού, πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να αναπτυχθεί κάθε δραστηριότητα».

Η υπουργός Τουρισμού κα Όλγα Κεφαλογιάννη τόνισε ότι «Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό είναι ένα σύστημα αρχών, κατευθύνσεων και κανόνων που έρχεται να διατρέξει το σύνολο της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας, όχι οριζόντια, αλλά με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των περιοχών. Και όλα αυτά, στη βάση μιας ενιαίας και συνεκτικής στρατηγικής, που ΗΔΗ εφαρμόζουμε για τον ελληνικό τουρισμό, με πυρήνα το μέτρο και την ισορροπία της τουριστικής ανάπτυξης, την ενίσχυσης της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας των προορισμών, τον σεβασμό προς στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και βεβαίως τον άνθρωπο – και ως κάτοικο και ως επισκέπτη».

Οι πέντε κατηγορίες περιοχών

Κεντρικό στοιχείο του νέου σχεδιασμού αποτελεί η κατηγοριοποίηση της χώρας με βάση την ένταση της τουριστικής δραστηριότητας.

Για πρώτη φορά, η Ελλάδα χωρίζεται σε πέντε βασικές κατηγορίες περιοχών: Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, Αναπτυγμένες περιοχές, Αναπτυσσόμενες περιοχές, Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.

Η κατηγοριοποίηση βασίζεται κυρίως στον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας, εισάγοντας ένα αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης της τουριστικής επιβάρυνσης.

Παράλληλα, θεσπίζεται ειδικό καθεστώς για τα νησιά, τα οποία κατατάσσονται σε διαφορετικές ομάδες ανάλογα με την έκταση και τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά τους, με διαφορετικούς όρους ανάπτυξης και προστασίας.

Όπως υπογράμμισε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, το νέο χωροταξικό αποτελεί «την πυξίδα της στρατηγικής για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας τα επόμενα χρόνια», τονίζοντας ότι για πρώτη φορά η χωρική οργάνωση του τουρισμού γίνεται με όρους βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας και προστασίας των φυσικών πόρων.

Αυστηρότεροι όροι δόμησης και νέες προϋποθέσεις

Σημαντικές αλλαγές φέρνει το νέο πλαίσιο και στην εκτός σχεδίου δόμηση για νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, δηλαδή στις πιο επιβαρυμένες τουριστικά περιοχές, για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων απαιτείται πλέον ελάχιστη αρτιότητα 16 στρεμμάτων, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέες μονάδες.

Στις Αναπτυγμένες περιοχές το όριο αρτιότητας ορίζεται στα 12 στρέμματα, ενώ στις Αναπτυσσόμενες και Πρώιμης Ανάπτυξης περιοχές διαμορφώνεται στα 8 στρέμματα.

Παράλληλα, στις κατηγορίες Α, Β και Γ θα επιτρέπεται κυρίως η ανάπτυξη ξενοδοχείων 3, 4 και 5 αστέρων, με στόχο τη στροφή προς ποιοτικότερες τουριστικές υποδομές και τον περιορισμό της άναρχης διάσπαρτης δόμησης.

Ο Παύλος Μαρινάκης σημείωσε ότι πλέον «η κατηγοριοποίηση του χώρου συνδέεται με συγκεκριμένους κανόνες δόμησης, ενώ η ανάπτυξη συνδέεται με τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής», επισημαίνοντας ότι το νέο μοντέλο επιχειρεί να αφήσει πίσω την αποσπασματικότητα των προηγούμενων δεκαετιών.

Περιορισμοί στα νησιά και προστασία των παράκτιων ζωνών

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον νησιωτικό χώρο και στις παράκτιες περιοχές, όπου εισάγονται αυστηρότερες προβλέψεις προστασίας.

Στα μικρότερα νησιά προβλέπονται αυξημένοι περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων τουριστικών μονάδων, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την αποφυγή υπερτουρισμού.

Στις πιο επιβαρυμένες ή ευαίσθητες περιοχές, οι νέες τουριστικές μονάδες δεν θα μπορούν να ξεπερνούν τις 100 κλίνες, ενώ σε μεγαλύτερα νησιά και λιγότερο επιβαρυμένες περιοχές το όριο μπορεί να φτάνει έως και τις 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία και τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης αυστηρούς κανόνες για την παράκτια ζώνη. Στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή απαγορεύονται νέες κατασκευές και διαμορφώσεις, με εξαίρεση ειδικές παρεμβάσεις που αφορούν την πρόσβαση ΑμεΑ ή έργα που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό και την παραλία.

Έμφαση στις ειδικές μορφές τουρισμού

Το ΕΧΠ-Τ επιχειρεί παράλληλα να ενισχύσει τη διαφοροποίηση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος, δίνοντας έμφαση σε ειδικές και θεματικές μορφές τουρισμού.

Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπονται ειδικές κατευθύνσεις για την ανάπτυξη ορεινού, καταδυτικού, ιαματικού και θαλάσσιου τουρισμού, καθώς και για τη σύνδεση του τουρισμού με τον πολιτισμό, τη γαστρονομία και τον φυσικό πλούτο της χώρας.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ενίσχυση βασικών υποδομών, όπως οι μεταφορές, οι περιβαλλοντικές και οι ψηφιακές υποδομές, αλλά και στην προσαρμογή του τουρισμού στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Τι προβλέπεται για Airbnb και βραχυχρόνιες μισθώσεις

Το νέο χωροταξικό ανοίγει τον δρόμο και για παρεμβάσεις στη βραχυχρόνια μίσθωση, καθώς προβλέπει δυνατότητα καθορισμού γεωγραφικών ζωνών περιορισμού ή ακόμα και απαγόρευσης της δραστηριότητας σε περιοχές που αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα ρύθμισης της χρονικής διάρκειας δραστηριοποίησης των ακινήτων ανά έτος, καθώς και η σύνδεση της βραχυχρόνιας μίσθωσης με τη χρήση κύριας κατοικίας.

«Οι αλλαγές δεν είναι εύκολες»

Ο Παύλος Μαρινάκης υπογράμμισε επίσης ότι για πρώτη φορά ολοκληρώνονται παράλληλα τρία διαφορετικά Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια —για τον τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη βιομηχανία— ώστε να υπάρχει μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ των διαφορετικών χρήσεων γης και δραστηριοτήτων.

«Οι αλλαγές δεν είναι εύκολες. Είναι, όμως, απαραίτητες για να αφήσουμε πίσω την αποσπασματικότητα και τις εκκρεμότητες του χθες και να χτίσουμε με σχέδιο, κανόνες και προοπτική την Ελλάδα του αύριο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αναμένεται πλέον να αποτελέσει τη βάση πάνω στην οποία θα εναρμονιστούν σταδιακά τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, διαμορφώνοντας ένα νέο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης με μεγαλύτερη έμφαση στη βιωσιμότητα, την προστασία του περιβάλλοντος και τη φέρουσα ικανότητα των προορισμών.

Δείτε την τελική παρουσίαση εδώ

12 ερωταπαντήσεις για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο στον Τουρισμό

1. Τι είναι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ);

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα.

To ΕΧΠ-Τ αποσκοπεί στον προσδιορισμό στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο-μακροπρόθεσμων στόχων σε εθνικό επίπεδο, για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας.

Στόχος του είναι η τουριστική ανάπτυξη να γίνεται με πιο οργανωμένο και βιώσιμο τρόπο, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε περιοχής.

Με απλά λόγια, το ΕΧΠ-Τ:

• βάζει σαφείς, ενιαίους και διαφανείς κανόνες για τις νέες τουριστικές επενδύσεις,
• οργανώνει καλύτερα την ανάπτυξη ξενοδοχείων και άλλων τουριστικών υποδομών,
• προστατεύει τις περιοχές που δέχονται αυξημένες τουριστικές πιέσεις,
• δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά και στις ευαίσθητες περιοχές,
• και καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό για τα επόμενα χρόνια.

2. Γιατί δεν υπήρχε Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό μέχρι σήμερα;

Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που θεσμοθετήθηκε το 2009, ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους που αφορούσαν τη διαδικασία έγκρισής του – και όχι την ουσία των προβλέψεών του.

Ετσι, για πολλά χρόνια η χώρα δεν διέθετε ένα σύγχρονο και επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός τουρισμός εξελισσόταν δυναμικά και αντιμετώπιζε νέες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή και οι αυξημένες πιέσεις σε δημοφιλείς προορισμούς.

Σε αυτή την κατεύθυνση, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να καλύψει το υφιστάμενο κενό και να θέσει σαφείς κανόνες και κατευθύνσεις για την τουριστική ανάπτυξη σε εθνικό επίπεδο, με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής.

3. Ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι και οι στρατηγικές κατευθύνσεις του ΕΧΠ-Τ;

Βασικός στόχος του ΕΧΠ-Τ είναι η ανάπτυξη του τουρισμού με όρους βιωσιμότητας και με σεβασμό στις δυνατότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Το νέο χωροταξικό σχέδιο επιδιώκει τη βελτίωση της συνολικής τουριστικής εμπειρίας, την ανάδειξη περισσότερων μορφών τουρισμού πέρα από το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα» και τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου, μέσα από ποιοτικές και σύγχρονες τουριστικές υποδομές.

Παράλληλα, προωθεί τη διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας σε περισσότερες περιοχές της χώρας, τη στήριξη ειδικών και θεματικών μορφών τουρισμού, καθώς και τη σύνδεση του τουρισμού με τον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της χώρας και άλλους τομείς της οικονομίας, ώστε να ενισχύεται συνολικά η τοπική ανάπτυξη και η τουριστική εμπειρία.

Το ΕΧΠ-Τ στοχεύει επίσης στην καλύτερη οργάνωση και διαχείριση των τουριστικών προορισμών, ιδιαίτερα σε περιοχές που δέχονται αυξημένες πιέσεις, στη διαμόρφωση σαφέστερων κανόνων χωροθέτησης τουριστικών δραστηριοτήτων και στον αποτελεσματικότερο συντονισμό όλων των επιπέδων χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.

Επιπλέον, δίνει κατευθύνσεις για την ενίσχυση βασικών υποδομών, όπως οι μεταφορές, οι περιβαλλοντικές και οι ψηφιακές υποδομές, ενώ κεντρικό στοιχείο του αποτελεί η προσαρμογή του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή και η σταδιακή μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τουριστικών δραστηριοτήτων, με στόχο μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική τουριστική ανάπτυξη.

4. Πώς κατηγοριοποιούνται οι περιοχές βάσει της χωρικής κατανομής της τουριστικής δραστηριότητας και με ποιο κριτήριο έγινε αυτή η κατηγοριοποίηση;

Η βασική κατηγοριοποίηση γίνεται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας.

Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι περιοχές διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:

• (Α) Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης,
• (Β) Αναπτυγμένες περιοχές,
• (Γ) Αναπτυσσόμενες περιοχές,
• (Δ) Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και
• (Ε) Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.

Παράλληλα, προβλέπεται ειδικότερη κατηγοριοποίηση για τις νησιωτικές περιοχές. Τα νησιά -πλην της Κρήτης και της Εύβοιας- κατηγοριοποιούνται επιπλέον βάσει της έκτασής τους σε τρεις διακριτές ομάδες, με διαφορετικές κατευθύνσεις και όρους ανάπτυξης για την κάθε ομάδα.

Ειδικότερα, η Ομάδα Ι περιλαμβάνει νησιά με έκταση άνω των 250 τ.χλμ., ενώ οι μικρότερες νησιωτικές περιοχές εντάσσονται σε επόμενες ομάδες με πιο εξειδικευμένες προβλέψεις και αυξημένες δυνατότητες προστασίας του τοπίου και του περιβάλλοντος.

5. Συνεπώς, ποιες οι πρακτικές συνέπειες αυτής της κατανομής;

Η κατηγοριοποίηση των περιοχών σε ζώνες Α–Ε και των νησιών σε Ομάδες Ι–ΙΙΙ καθορίζει στην πράξη τους όρους με τους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός σε κάθε περιοχή. Επηρεάζει το είδος των τουριστικών επενδύσεων που επιτρέπονται, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες, καθώς και τους όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε περιοχής.

• Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), δηλαδή σε περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική ανάπτυξη, δίνεται προτεραιότητα κυρίως στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων καταλυμάτων, με αυστηρότερους όρους για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Για νέα ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα. Στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέα τουριστικά καταλύματα.
• Στις Αναπτυγμένες περιοχές (Β) διατηρείται η έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση, αλλά με ηπιότερους περιορισμούς. Το ελάχιστο γήπεδο για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου αυξάνεται στα 12 στρέμματα, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες. Παράλληλα, ενισχύονται οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάπτυξη σύγχρονων τουριστικών υποδομών.
• Στις Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ) προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τουριστικών δραστηριοτήτων και καταλυμάτων, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος.
• Στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) δίνεται έμφαση στην ήπια ανάπτυξη νέων προορισμών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής, ενώ οι Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε) αφορούν κυρίως ειδικές μορφές τουρισμού, όπως ορεινός, ιαματικός, θαλάσσιος ή καταδυτικός τουρισμός.

Η Ομάδα Ι αφορά τα μεγάλα νησιά άνω των 250 τ.χλμ., όπου προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας μέσω ειδικών μελετών.

Για τα μικρότερα νησιά των Ομάδων ΙΙ και ΙΙΙ εφαρμόζονται πιο αυστηρές κατευθύνσεις προστασίας του τοπίου και περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων μονάδων, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την προώθηση πιο ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης.

Ως προς τις κλίνες, στις πιο επιβαρυμένες ή ευαίσθητες νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο νέων τουριστικών καταλυμάτων έως 100 κλίνες, ενώ σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά μπορούν να επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία της περιοχής και τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.

Σε περιπτώσεις χωρικής ταύτισης δύο ή περισσότερων κατευθύνσεων/ρυθμίσεων για συγκεκριμένη περιοχή, υπερισχύουν οι πιο προστατευτικές για το περιβάλλον προβλέψεις, με σκοπό τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της φυσιογνωμίας του νησιωτικού χώρου.

6.⁠ ⁠Τι αλλάζει ως προς την απαιτούμενη αρτιότητα εκτός σχεδίου περιοχές για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων (ανά κατηγορία);

Μέχρι τον καθορισμό χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου, για τις περιοχές κατηγορίας Α, Β, Γ και Δ, η ελάχιστη αρτιότητα στα γήπεδα εκτός σχεδίου είναι: (Α) 16 στρέμματα, (Β) 12 στρέμματα, ενώ στις περιοχές (Γ) και (Δ) ΚΑΙ (Ε) προϋπόθεση είναι τα 8 στρέμματα.

Επιπλέον, καθορίζονται οι κατηγορίες τουριστικών καταλυμάτων που μπορούν να αναπτυχθούν σε κάθε περιοχή, με έμφαση κυρίως σε ξενοδοχεία υψηλότερων προδιαγραφών, όπως μόνο μονάδες 3, 4 και 5 αστέρων στις περιοχές Α, Β και Γ.

7. Τι ισχύει εφεξής για την παράκτια ζώνη;

Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει αυστηρούς κανόνες προστασίας για την παράκτια ζώνη, με στόχο τη διατήρηση του φυσικού τοπίου και την προστασία του παράκτιου χώρου.

Ειδικότερα, στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή, απαγορεύονται πλήρως νέες διαμορφώσεις και κατασκευές. Εξαιρούνται μόνο έργα που αφορούν πρόσβαση άτομα με αναπηρία, πρόσβαση ασθενοφόρου και συγκεκριμένες παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό και την παραλία.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του τοπίου, στη φέρουσα ικανότητα των παράκτιων περιοχών και στην πιο οργανωμένη ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.

8. Πώς αντιμετωπίζεται η προστασία περιοχών του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών;

Το νέο ΕΧΠ-Τ προβλέπει πρόσθετες κατευθύνσεις προστασίας για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, με έμφαση στην ήπια και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.

Στόχος είναι η διασφάλιση του φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου και της βιοποικιλότητας, μέσα από αυστηρότερους όρους δόμησης, περιορισμούς ως προς την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης και αυξημένες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης και τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας, όπου απαιτείται.

9. Πώς το ΕΧΠ-Τ επηρεάζει το ρυθμιστικό περιβάλλον για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις;

Το ΕΧΠ-Τ καθορίζει το πλαίσιο και τους κανόνες με τους οποίους μπορούν να ρυθμίζονται τουριστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ενδεικτικά, προωθούνται μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως:

• α) ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία,
• β) η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος,
• γ) η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας,
• δ) Περιορισμούς ως προς την ανάπτυξη νέας προσφοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη πίεση ή ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων νεόδμητων κατοικιών.

10. Πώς επηρεάζει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια;

Υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια, έργα που έχουν υποβάλει φάκελο για περιβαλλοντική αδειοδότηση και έχουν λάβει πληρότητα από την αρμόδια υπηρεσία, δεν επηρεάζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.

Το ΕΧΠ-Τ λειτουργεί ως κατευθυντήριο και δεσμευτικό πλαίσιο για τα υποκείμενα σχέδια (ΤΠΣ, ΕΠΣ κ.λπ.), καθώς και για τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα οποία θα πρέπει σταδιακά να εναρμονίζονται με τους κατευθύνσεις του κατά την αναθεώρηση ή τροποποίησή τους.

11. Πώς εναρμονίζεται το ΕΧΠ-Τ με άλλες δραστηριότητες που επηρεάζουν τον τουρισμό;

Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει κατευθύνσεις για τη συνύπαρξη του τουρισμού με άλλους σημαντικούς τομείς δραστηριότητας, όπως η βιομηχανία, οι εξορύξεις, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), οι υδατοκαλλιέργειες κ.ά.

Στόχος είναι η καλύτερη χωρική οργάνωση των διαφορετικών χρήσεων και δραστηριοτήτων, ώστε να περιορίζονται πιθανές συγκρούσεις, να προστατεύεται το περιβάλλον και το τοπίο και να διασφαλίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη των τουριστικών προορισμών.

12. Σε τι διαφέρει το ΕΧΠ-Τ που αναρτήθηκε σε διαβούλευση τον Ιούλιο του 2024 από αυτό που παρουσιάζεται σήμερα;

Το κείμενο που λαμβάνει δημοσιότητα σήμερα είναι στο συντριπτικό του ποσοστό το ίδιο με αυτό που βγήκε σε διαβούλευση το 2024. Οι όποιες αλλαγές στις ρυθμίσεις και στις κατευθύνσεις που προβλέπονται προέκυψαν κυρίως από τα σχόλια της διαβούλευσης αλλά και την πολιτική βούληση των δύο Υπουργείων που εισηγούνται το Σχέδιο της ΚΥΑ για αυξημένη περιβαλλοντική προστασία του νησιωτικού χώρου, των ευαίσθητων τοπίων, των περιοχών Natura, καθώς και του περιορισμού της διάσπαρτης δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές και στον έξωαστικό χώρο.

Οι ρυθμίσεις αυτές έχουν ένα σαφές περιβαλλοντικό αποτύπωμα και παράλληλα ενισχύουν και ενθαρρύνουν την ήπια τουριστική ανάπτυξη και ένα σύγχρονο τουριστικό μοντέλο αυξημένων περιβαλλοντικών απαιτήσεων.

Παράλληλα, η διαφοροποίηση έγκειται και στο γεγονός ότι στα χρόνια που μεσολάβησαν μεταξύ της διαβούλευσης και της σημερινής παρουσίασης έχουν εκπονηθεί αρκετά Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια με μελέτες Φέρουσας Ικανότητας που η αξιολόγηση των δεικτών τους οδήγησε στην λήψη αυστηρότερων μέτρων ως προς τη δόμηση.