Ο κύκλος του νερού στη Γη γίνεται ολοένα και πιο ασταθής, με τις περιοχές του πλανήτη να βρίσκονται αντιμέτωπες άλλοτε με ακραία ξηρασία και άλλοτε με καταστροφικές πλημμύρες.
Νέα έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) των Ηνωμένων Εθνών προειδοποιεί ότι τα αποθέματα γλυκού νερού συνεχίζουν να μειώνονται, ενώ οι παγετώνες και τα υπόγεια ύδατα παρουσιάζουν ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα.
Το 2025 ήταν μία από τις πιο ξηρές χρονιές για τα ποτάμια του κόσμου εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, ενώ οι παγετώνες έχασαν τεράστιες ποσότητες νερού για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά.
Τα αποθέματα νερού της Γης μειώνονται
Η ετήσια έκθεση του WMO για την κατάσταση των παγκόσμιων υδάτινων πόρων καταγράφει μια τάση που διαρκεί εδώ και περίπου μία δεκαετία.
Τα συνολικά αποθέματα γλυκού νερού —που περιλαμβάνουν τα υπόγεια ύδατα, τις λίμνες και τα ποτάμια, την υγρασία του εδάφους, τη βλάστηση, τους πάγους και τα χιόνια— εξακολουθούν να υποχωρούν.
Ορισμένα τμήματα του κύκλου του νερού, όπως οι βροχοπτώσεις και η ροή των ποταμών, μπορούν να μεταβάλλονται μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες. Ωστόσο, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η υποχώρηση των πιο «αργών» αποθεμάτων, κυρίως των υπόγειων υδάτων και των παγετώνων.
Η γενική γραμματέας του WMO, Σελέστ Σάουλο, τα χαρακτήρισε ουσιαστικά ως τον «λογαριασμό αποταμίευσης» του πλανήτη, καθώς λειτουργούν ως φυσικό απόθεμα σε περιόδους ξηρασίας.
Όπως προειδοποίησε, τα αποθέματα αυτά πλέον εξαντλούνται.
1.400 γιγατόνοι νερού χάθηκαν από τους παγετώνες
Η κατάσταση των παγετώνων είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Το 2025 ήταν η τέταρτη συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία καταγράφηκε σημαντική απώλεια παγομάζας σε όλες τις περιοχές του κόσμου.
Σύμφωνα με την έκθεση, από το 2023 έως το 2025 οι παγετώνες έχασαν συνολικά περίπου 1.400 γιγατόνους νερού.
Πρόκειται για ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο νερό που θα χρειαζόταν για να γεμίσουν 560 εκατομμύρια ολυμπιακές πισίνες.
Παράλληλα, σχεδόν τα δύο τρίτα των υπόγειων γεωτρήσεων που παρακολουθούνται παγκοσμίως εμφάνισαν το 2025 επίπεδα εκτός των ιστορικά φυσιολογικών ορίων.
Τα ποτάμια εκπέμπουν SOS
Η εικόνα των ποταμών δεν είναι καλύτερη.
Το 2025 συγκαταλέγεται στα τρία πιο ξηρά έτη για τις ποτάμιες ροές των τελευταίων 35 ετών.
Μάλιστα, για έβδομη συνεχόμενη χρονιά, οι ποτάμιες λεκάνες που παρουσίασαν φυσιολογικές συνθήκες ήταν σαφώς λιγότερες από τις υπόλοιπες.
Μόλις το 36% των ποτάμιων λεκανών εμφάνισε φυσιολογικές ροές. Το ίδιο περίπου ποσοστό παρουσίασε χαμηλότερες από τις κανονικές παροχές, ενώ το 21% είχε υψηλότερες ροές από το φυσιολογικό.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν ένα ολοένα πιο ασταθές υδρολογικό περιβάλλον, όπου η έλλειψη νερού και η υπερβολική ποσότητα νερού εμφανίζονται όλο και συχνότερα σε διαφορετικές περιοχές.
Το El Niño μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση
Μέσα σε αυτό το ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον, οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά την εξέλιξη του El Niño, του φυσικού κλιματικού φαινομένου που επηρεάζει τις θερμοκρασίες των ωκεανών, τους ανέμους και τις βροχοπτώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το φαινόμενο αναμένεται να είναι ιδιαίτερα ισχυρό, αυξάνοντας τον κίνδυνο ξηρασίας σε ορισμένες περιοχές και πλημμυρών σε άλλες.
Το El Niño επανεμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια και συνδέεται με σημαντικές μεταβολές στα παγκόσμια καιρικά μοτίβα.
Το νερό δεν γνωρίζει σύνορα
Ο WMO υπογραμμίζει ότι η παρακολούθηση της παγκόσμιας κατάστασης των υδάτων απαιτεί αξιόπιστα και κοινά δεδομένα, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά στις μετρήσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές που έχουν πληγεί σοβαρά.
«Το νερό δεν γνωρίζει σύνορα», τόνισε η Σελέστ Σάουλο, επισημαίνοντας την ανάγκη για κοινά δεδομένα, κοινά πρότυπα και αποτελεσματικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
Άλλωστε, ένα ποτάμι μπορεί να ξεκινά από μία χώρα και να καταλήγει σε μία άλλη, ενώ μια καταστροφή σε έναν παγετώνα μπορεί να έχει επιπτώσεις πολύ πέρα από τα σύνορα της περιοχής όπου σημειώνεται.
Η νέα έκθεση του ΟΗΕ δείχνει, εν ολίγοις, ότι η κρίση του νερού δεν αφορά μόνο την έλλειψη βροχοπτώσεων ή την ξηρασία. Αφορά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο αλλάζει ο κύκλος του νερού στον πλανήτη, με τις ακραίες διακυμάνσεις να γίνονται ολοένα πιο εμφανείς.
