Προϊόντα που συνδέουν το ελαιόλαδο της Μονής Βατοπαιδίου με την πανεπιστημιακή έρευνα παρουσιάζονται στην 90ή ΔΕΘ. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα φαινολικά συστατικά της ελιάς και ένα νέο συμπλήρωμα διατροφής σε μορφή gummy, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό.
Μια διαφορετική παρουσία γύρω από την ελιά και την αξιοποίηση των συστατικών της φιλοξενείται φέτος στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, μέσα από τη συνεργασία της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου με ερευνητές του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ.
Στο περίπτερο της OMPHAX παρουσιάζονται ελαιόλαδο, ελιές και βότανα από τη Μονή Βατοπαιδίου, μαζί με σκευάσματα που προέκυψαν από την ερευνητική αξιοποίηση συστατικών του ελαιολάδου. Ανάμεσά τους βρίσκονται και gummies με φαινολικά συστατικά, τα οποία κάνουν πρεμιέρα στη φετινή ΔΕΘ.
Από τον ελαιώνα του Αγίου Όρους στο εργαστήριο
Ο παλαιός ελαιώνας της Μονής Βατοπαιδίου αριθμεί περίπου 4.000 ελαιόδεντρα, με ορισμένα από αυτά να φτάνουν, σύμφωνα με στοιχεία της Μονής, σε ηλικία έως και 800 ετών. Παράλληλα έχουν δημιουργηθεί νεότεροι ελαιώνες με περίπου 4.000 επιπλέον δέντρα. Η συγκομιδή πραγματοποιείται χειρωνακτικά, ενώ για την παραγωγή χρησιμοποιείται σύγχρονο πιστοποιημένο ελαιοτριβείο.
Η σύνδεση με την επιστημονική έρευνα ξεκίνησε το 2016, όταν ποσότητα ελαιολάδου της Μονής έφτασε στο εργαστήριο της ερευνητικής ομάδας του Προκόπη Μαγιάτη, αναπληρωτή καθηγητή Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων στο ΕΚΠΑ.
Εκείνη την περίοδο η ομάδα μελετούσε ελαιόλαδα από διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας, εξετάζοντας την περιεκτικότητά τους σε φαινολικά συστατικά. Σύμφωνα με τον Προκόπη Μαγιάτη, οι αναλύσεις του ελαιολάδου του Βατοπαιδίου έδειξαν υψηλή περιεκτικότητα στις ουσίες που ενδιέφεραν τους ερευνητές και αποτέλεσαν την αφετηρία μιας πολυετούς συνεργασίας.
Η έρευνα και η αναφορά στον Διοσκουρίδη
Το ερευνητικό ενδιαφέρον συνδέθηκε και με παλαιότερες αναφορές γύρω από το αγουρέλαιο. Ο Προκόπης Μαγιάτης είχε μελετήσει το έργο του Έλληνα γιατρού και φαρμακολόγου του 1ου αιώνα μ.Χ. Πεδάνιου Διοσκουρίδη, ο οποίος στο «Περί ύλης ιατρικής» αναφερόταν στο «ομφάκινο έλαιο», δηλαδή στο λάδι που παράγεται από άγουρους καρπούς. Από τη λέξη «όμφακα» προήλθε αργότερα και η ονομασία OMPHAX.
Στη συνέχεια, η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε μέθοδο παραλαβής και σταθεροποίησης συγκεκριμένων φαινολικών ενώσεων του ελαιολάδου, μεταξύ των οποίων η ελαιοκανθάλη. Το εκχύλισμα που δημιουργήθηκε ονομάστηκε Oleoprotect και χρησιμοποιείται στο συμπλήρωμα διατροφής Thousand Olives. Η αρχική έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο, ενώ η περαιτέρω ανάπτυξη συνεχίστηκε και στο τμήμα έρευνας και ανάπτυξης της OMPHAX, στην οποία ο Προκόπης Μαγιάτης και συνεργάτες του συμμετέχουν ως ιδρυτικά μέλη και επιστημονικοί σύμβουλοι.
Από τις κάψουλες στα gummies
Η έρευνα έχει προχωρήσει και σε κλινικό επίπεδο. Το 2026 δημοσιεύθηκε τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη σε 102 άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, με τη συμμετοχή ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, το Yale School of Public Health και το ΕΚΠΑ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρατίθενται, έπειτα από 12 εβδομάδες η ομάδα που έλαβε το εκχύλισμα παρουσίασε βελτιώσεις σε σειρά μεταβολικών δεικτών σε σύγκριση με την ομάδα placebo.
Η πιο πρόσφατη εξέλιξη είναι η δημιουργία των gummies που παρουσιάζονται στη Θεσσαλονίκη. Τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν περιέχουν ελαιόλαδο, αλλά συστατικά που έχουν εξαχθεί από αυτό.
Στο περίπτερο παρουσιάζονται ακόμη προϊόντα από τα φύλλα και τον καρπό της ελιάς, καθώς και αλάτι εμπλουτισμένο με φαινολικά συστατικά. Δίπλα σε αυτά βρίσκονται προϊόντα της Μονής Βατοπαιδίου, όπως ελαιόλαδο, ελιές και βότανα, παρουσιάζοντας στη ΔΕΘ τη διαδρομή από την πρωτογενή παραγωγή και τον αγιορείτικο ελαιώνα έως τη σύγχρονη έρευνα και την ανάπτυξη νέων προϊόντων.
