Σύνταξη: tourismtoday.gr
Νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αντιμετώπιση στη στεγαστική κρίση πρότεινε σήμερα 9 Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δίνοντας στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές μεγαλύτερη νομική σαφήνεια όταν επιχειρούν να προστατεύσουν την οικονομική προσιτότητα και τη διαθεσιμότητα κατοικιών στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις.
Η πρόταση για τον Affordable Housing Act έρχεται καθώς η στέγαση εξελίσσεται σε μία από τις πιο επείγουσες ανησυχίες των Ευρωπαίων.
Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του Ιουνίου 2025, το 40% των Ευρωπαίων θεωρεί την οικονομικά προσιτή κατοικία άμεσο και επείγον πρόβλημα στην περιοχή όπου ζει, ποσοστό που ανεβαίνει στο 51% μεταξύ των κατοίκων των πόλεων.
Η στεγαστική πίεση δεν αφορά μόνο το κόστος των κατοικιών. Η έλλειψη διαθέσιμων και οικονομικά προσιτών σπιτιών περιορίζει τη δυνατότητα των πολιτών να ζουν κοντά στον τόπο εργασίας τους, δυσκολεύει τους νέους να εγκαταλείψουν την οικογενειακή κατοικία και επηρεάζει την εργασιακή και εκπαιδευτική κινητικότητα, δημιουργώντας παράλληλα ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις.
Στο επίκεντρο οι περιοχές με «στεγαστική πίεση»
Το νέο πλαίσιο δεν επιβάλλει ενιαία στεγαστική πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντίθετα, δημιουργεί για πρώτη φορά μια κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία με την οποία οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν να προσδιορίζουν τις λεγόμενες «περιοχές υπό στεγαστική πίεση» και να λαμβάνουν στοχευμένα και αναλογικά μέτρα, με βάση τα τοπικά δεδομένα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θα αποφασίζει ποιες περιοχές αντιμετωπίζουν στεγαστική πίεση. Η αρμοδιότητα παραμένει στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές.
Η αξιολόγηση θα βασίζεται αρχικά στη σχέση τιμών κατοικίας και εισοδημάτων και στη συνέχεια σε στοιχεία για την προσφορά και τη ζήτηση κατοικιών, καθώς και στις δημογραφικές και πληθυσμιακές τάσεις. Οι αρχές θα μπορούν, όπου υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, να αξιοποιούν και πιο λεπτομερή τοπικά δεδομένα.
Τι προβλέπεται για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τη χρήση κατοικιών ως βραχυχρόνιων μισθώσεων. Σε ορισμένες πόλεις, τουριστικούς προορισμούς, νησιά και μητροπολιτικές περιοχές, σημαντικό μέρος του στεγαστικού αποθέματος δεν χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία, αυξάνοντας την πίεση τόσο στις τιμές όσο και στη διαθεσιμότητα.
Η δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων σχεδόν διπλασιάστηκε μεταξύ 2018 και 2024, με αύξηση 93% στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες.
Ωστόσο, η πρόταση δεν απαγορεύει ούτε περιορίζει αυτομάτως τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Οι τοπικές αρχές θα πρέπει πρώτα να αποδείξουν ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα επιδεινώνει σημαντικά την οικονομική προσιτότητα ή τη διαθεσιμότητα κατοικιών στην περιοχή τους.
Εφόσον επιλέξουν να επιβάλουν περιορισμούς, θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι αυτοί είναι αναγκαίοι και αναλογικοί και ότι ηπιότερα μέτρα δεν θα ήταν εξίσου αποτελεσματικά. Η στόχευση θα αφορά κυρίως δραστηριότητες μεγάλης κλίμακας, συχνότητας ή έντονα εμπορικού χαρακτήρα, οι οποίες περιορίζουν την κατοικία που θα μπορούσε να διατεθεί για μακροχρόνια χρήση.
Οι περιορισμοί θα πρέπει επίσης να έχουν χρονικό όριο, έως πέντε χρόνια, και να επανεξετάζονται τακτικά. Παράλληλα, οι αρχές θα πρέπει να εφαρμόζουν και να αξιοποιούν τα δεδομένα που προβλέπει ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, ο οποίος ισχύει από τον Μάιο του 2026.
Τι προβλέπεται για δεύτερες κατοικίες και κενά ακίνητα
Το πλαίσιο δεν περιορίζεται στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Καλύπτει επίσης μέτρα που αφορούν την απόκτηση ή τη χρήση κατοικιών για μη κύρια κατοικία, όπως οι δεύτερες κατοικίες ή τα ακίνητα που παραμένουν κενά για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Και σε αυτές τις περιπτώσεις, οι περιορισμοί θα πρέπει να στηρίζονται σε στοιχεία που αποδεικνύουν σημαντική αρνητική επίδραση στη στεγαστική προσιτότητα ή διαθεσιμότητα, να είναι αναγκαίοι, αναλογικοί και στοχευμένοι και να μην εφαρμόζονται αναδρομικά. Παράλληλα, θα πρέπει να προστατεύονται η ασφάλεια δικαίου, οι εύλογες προσδοκίες και το δικαίωμα στην ιδιοκτησία.
Δεν αποκτά η ΕΕ νέα αρμοδιότητα στη στεγαστική πολιτική
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι ο Affordable Housing Act δεν μεταφέρει την αρμοδιότητα για τη στεγαστική πολιτική στην ΕΕ.
Οι αποφάσεις για τη στεγαστική πολιτική, την πολεοδομία και την ιδιοκτησία παραμένουν στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών και των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών.
Η ευρωπαϊκή παρέμβαση αφορά κυρίως τη συμβατότητα των μέτρων αυτών με τους κανόνες της ενιαίας αγοράς. Στόχος είναι να περιοριστεί η σημερινή νομική αβεβαιότητα, οι διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ κρατών και οι δικαστικές προσφυγές.
Παράλληλα, έμφαση στην αύξηση της προσφοράς
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι περιορισμοί από μόνοι τους δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις βαθύτερες αιτίες της στεγαστικής κρίσης. Γι’ αυτό η νομοθετική πρόταση συνοδεύεται από σύσταση για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών στις περιοχές υπό πίεση.
Οι αρχές ενθαρρύνονται να καταρτίσουν Housing Acceleration Plans, με μέτρα για την απελευθέρωση γης, την επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, την ανακαίνιση, επέκταση και αλλαγή χρήσης υφιστάμενων κτιρίων, αλλά και την αξιοποίηση κενών ή υποχρησιμοποιούμενων κατοικιών και οικοπέδων.
Προβλέπεται επίσης καλύτερη αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών εργαλείων για κοινωνική, οικονομικά προσιτή και φοιτητική στέγαση.
Επόμενα βήματα
Η πρόταση θα περάσει τώρα προς εξέταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ, στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Παράλληλα, η Επιτροπή θα συνεχίσει τη συνεργασία με τα κράτη-μέλη και τους εμπλεκόμενους φορείς για την εφαρμογή του ευρύτερου European Affordable Housing Plan.
Το βασικό μήνυμα της πρωτοβουλίας είναι διπλό: αφενός, οι τοπικές αρχές αποκτούν σαφέστερους κανόνες όταν επιλέγουν να παρέμβουν στις αγορές κατοικίας που βρίσκονται υπό έντονη πίεση· αφετέρου, η αντιμετώπιση της κρίσης δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε περιορισμούς, αλλά απαιτεί περισσότερες κατοικίες, ταχύτερες διαδικασίες κατασκευής και ανακαίνισης και καλύτερη αξιοποίηση του υπάρχοντος στεγαστικού αποθέματος.
