Γράφει ο Νίκων Μάρρας – Σύμβουλος επιχειρήσεων & χρηματοοικονομικής διαχείρισης
Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα στη σημερινή οικονομική συγκυρία, οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα, αυξημένο ανταγωνισμό και συνεχείς μεταβολές. Οι περισσότερες επιχειρήσεις αναγνωρίζουν ως σημαντικότερα προβλήματα τη δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση, το αυξημένο λειτουργικό κόστος και την έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού.
Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι αυτά δεν αποτελούν την πραγματική αιτία των δυσκολιών. Είναι τα συμπτώματα ενός βαθύτερου επιχειρηματικού προβλήματος.
1. Έλλειψη χρηματοδότησης και περιορισμένη ρευστότητα
Η δυσκολία πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση ή σε επενδυτικά κεφάλαια αποτελεί ίσως το πιο συχνό παράπονο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Πράγματι, οι αυστηρότεροι όροι δανεισμού και το αυξημένο κόστος χρήματος δημιουργούν σημαντικά εμπόδια.
Όμως, η πραγματικότητα είναι ότι η χρηματοδότηση δεν αποτελεί αυτοσκοπό.
Αποτελεί εργαλείο ανάπτυξης. Και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, αλλά και κάθε επενδυτής, αναζητούν επιχειρήσεις που διαθέτουν σαφή στρατηγική, αξιόπιστα οικονομικά στοιχεία, οργανωμένες διαδικασίες και προβλέψιμη λειτουργία.
Όταν μία επιχείρηση δεν γνωρίζει με ακρίβεια το πραγματικό της κόστος, δεν διαθέτει προϋπολογισμό, δεν παρακολουθεί ταμειακές ροές και δεν μπορεί να τεκμηριώσει την κερδοφορία της, η δυσκολία χρηματοδότησης δεν οφείλεται αποκλειστικά στην αγορά. Οφείλεται και στην περιορισμένη οργανωτική της ωριμότητα.
2. Αυξημένο λειτουργικό κόστος
Η αύξηση του ενεργειακού κόστους, των πρώτων υλών, των ασφαλιστικών εισφορών, των μισθών και των γενικότερων λειτουργικών εξόδων έχει συμπιέσει σημαντικά τα περιθώρια κέρδους.
Ωστόσο, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι το κόστος αυξάνεται. Είναι ότι πολλές επιχειρήσεις δεν γνωρίζουν πού ακριβώς δημιουργείται το κόστος, ποια δραστηριότητα είναι πραγματικά κερδοφόρα και ποια καταναλώνει πόρους χωρίς να αποδίδει.
Η απουσία συστημάτων μέτρησης, οικονομικής ανάλυσης και ελέγχου οδηγεί σε αποφάσεις που βασίζονται στη διαίσθηση αντί στα δεδομένα. Έτσι, κάθε αύξηση του κόστους μετατρέπεται σε κρίση, επειδή δεν υπάρχει ο μηχανισμός που θα επιτρέψει την έγκαιρη προσαρμογή.
3. Έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού
Η δυσκολία εύρεσης και διατήρησης κατάλληλων εργαζομένων αποτελεί πλέον καθημερινότητα για τις περισσότερες επιχειρήσεις.
Η δημόσια συζήτηση εστιάζει κυρίως στην έλλειψη προσωπικού. Στην πράξη όμως, πολλές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ένα διαφορετικό πρόβλημα: η παραγωγικότητά τους εξαρτάται υπερβολικά από συγκεκριμένα άτομα.
Όταν η γνώση βρίσκεται αποκλειστικά στο μυαλό ενός εργαζομένου ή του ίδιου του επιχειρηματία, όταν δεν υπάρχουν καταγεγραμμένες διαδικασίες, σαφείς ρόλοι, εκπαίδευση και πρότυπα λειτουργίας, τότε κάθε αποχώρηση προσωπικού προκαλεί δυσανάλογη αναστάτωση.
Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο η έλλειψη εργαζομένων. Είναι η έλλειψη οργανωμένων συστημάτων που επιτρέπουν στην επιχείρηση να λειτουργεί ανεξάρτητα από συγκεκριμένα πρόσωπα.
Η κοινή αιτία πίσω από όλα
Παρατηρώντας προσεκτικά τα παραπάνω, γίνεται σαφές ότι τα τρία σημαντικότερα προβλήματα έχουν έναν κοινό παρονομαστή.
Δεν είναι ούτε οι τράπεζες, ούτε το ενεργειακό κόστος, ούτε η αγορά εργασίας.
Η βαθύτερη αιτία είναι η απουσία συστηματικής οργάνωσης, στρατηγικού σχεδιασμού και μηχανισμών διοίκησης.
Για δεκαετίες, ένα μεγάλο μέρος των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων αναπτύχθηκε στηριζόμενο κυρίως στην προσωπική προσπάθεια του επιχειρηματία. Ο ιδιοκτήτης ήταν ταυτόχρονα διευθυντής, πωλητής, λογιστής, υπεύθυνος προμηθειών, υπεύθυνος προσωπικού και άνθρωπος που έλυνε καθημερινά κάθε πρόβλημα.
Αυτό το μοντέλο λειτούργησε σε ένα πιο σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον.
Σήμερα όμως, οι αγορές κινούνται με διαφορετικούς ρυθμούς. Η ταχύτητα των αλλαγών, η ψηφιοποίηση, ο διεθνής ανταγωνισμός και οι συνεχείς οικονομικές μεταβολές απαιτούν επιχειρήσεις που λειτουργούν με διαδικασίες και δεδομένα, όχι μόνο με εμπειρία και προσωπική προσπάθεια.
Η ανθεκτικότητα μιας επιχείρησης δεν εξαρτάται πλέον από το πόσο σκληρά εργάζεται ο επιχειρηματίας, αλλά από το πόσο καλά έχει οργανώσει τον τρόπο που λειτουργεί η επιχείρησή του.
Η λύση
Η λύση δεν είναι να προβλέψεις το μέλλον. Είναι να είσαι έτοιμος γι’ αυτό.
Καμία επιχείρηση δεν μπορεί να ελέγξει τον πληθωρισμό, τις διεθνείς εξελίξεις, το κόστος ενέργειας ή τις αποφάσεις των τραπεζών.
Μπορεί όμως να ελέγξει τον τρόπο που λειτουργεί.
- Μπορεί να οργανώσει τα οικονομικά της στοιχεία και να παρακολουθεί καθημερινά τους βασικούς δείκτες απόδοσης.
- Μπορεί να γνωρίζει με ακρίβεια το πραγματικό κόστος κάθε προϊόντος ή υπηρεσίας και να λαμβάνει αποφάσεις βάσει στοιχείων.
- Μπορεί να δημιουργήσει διαδικασίες, να τυποποιήσει τη γνώση της και να μειώσει την εξάρτηση από συγκεκριμένα πρόσωπα.
- Μπορεί να επενδύσει στην ψηφιοποίηση, στην αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών και στη συνεχή εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού.
- Μπορεί να σχεδιάζει εναλλακτικά σενάρια, να διατηρεί επαρκή ρευστότητα και να αναθεωρεί συστηματικά τη στρατηγική της, αντί να αντιδρά μόνο όταν εμφανιστεί μια κρίση.
Οι επιχειρήσεις που θα ξεχωρίσουν τα επόμενα χρόνια δεν θα είναι απαραίτητα οι μεγαλύτερες ούτε εκείνες με τα περισσότερα κεφάλαια.
Θα είναι εκείνες που θα διαθέτουν δομημένη οργάνωση, αξιόπιστη πληροφόρηση, ευελιξία στη λήψη αποφάσεων και κουλτούρα συνεχούς προσαρμογής.
Η πραγματική ανταγωνιστικότητα δεν χτίζεται όταν όλα λειτουργούν ομαλά. Χτίζεται πολύ πριν εμφανιστεί η επόμενη κρίση. Και αυτή είναι η σημαντικότερη επένδυση που μπορεί να κάνει σήμερα κάθε μικρομεσαία επιχείρηση
