Κατακερματισμένη και χωρίς ενιαίο σύστημα καταγραφής παραμένει η ακίνητη περιουσία του Δημοσίου, με Δήμους, κρατικούς φορείς, ασφαλιστικά ταμεία, πανεπιστήμια και οργανισμούς να διαθέτουν ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο ακινήτων, κτιρίων, εκτάσεων και εμπράγματων δικαιωμάτων.
Νέα επεξεργασία της BluPeak Estate Analytics επιχειρεί να αποτυπώσει το μέγεθος αυτής της περιουσίας και τις δυνατότητες αξιοποίησής της.
Η σύγκριση μεταξύ των φορέων, ωστόσο, δεν μπορεί να γίνει με απόλυτους όρους, καθώς δεν χρησιμοποιείται κοινή μονάδα μέτρησης. Στην περίπτωση των Δήμων η επεξεργασία βασίζεται σε μοναδικά ΚΑΕΚ, ενώ άλλοι φορείς δημοσιεύουν αριθμούς ακινήτων, κτιρίων, γηπέδων ή δικαιωμάτων. Έτσι, τα μεγέθη αποτυπώνουν κυρίως την κλίμακα κάθε χαρτοφυλακίου και όχι μια ομοιογενή κατάταξη.
Στους Δήμους η μεγαλύτερη ενιαία βάση
Στους Δήμους καταγράφονται 194.787 μοναδικά ΚΑΕΚ, τα οποία αποτελούν τη μεγαλύτερη ενιαία βάση περιουσιακών στοιχείων που έχει προκύψει από τη συγκεκριμένη επεξεργασία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Δήμοι διαθέτουν αυτομάτως περισσότερα ακίνητα από όλους τους υπόλοιπους δημόσιους φορείς. Δείχνει ότι διαθέτουν τη μεγαλύτερη συγκεντρωμένη βάση που έχει αποτυπωθεί με κοινό δείκτη τον μοναδικό ΚΑΕΚ.
Εφόσον η σύγκριση περιοριστεί αποκλειστικά στην ίδια μονάδα μέτρησης, τα 194.787 μοναδικά ΚΑΕΚ των Δήμων αντιπαραβάλλονται με περίπου 13.322 ΚΑΕΚ επιλεγμένων μεγάλων δημόσιων φορέων, με την αναλογία να διαμορφώνεται περίπου σε 14,6 προς 1. Πρόκειται, ωστόσο, για ενδεικτική σχέση και όχι για πλήρη απογραφή της δημόσιας ακίνητης περιουσίας.
Περίπου 77.000 ακίνητα στο χαρτοφυλάκιο της ΕΤΑΔ
Ένα από τα μεγαλύτερα αυτοτελή χαρτοφυλάκια βρίσκεται στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), η οποία διαχειρίζεται περίπου 77.000 ακίνητα.
Ο αριθμός αυτός δεν συνεπάγεται ότι το σύνολο των ακινήτων μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα. Απαιτείται διαχωρισμός με βάση το ιδιοκτησιακό καθεστώς, την υφιστάμενη χρήση, τις δεσμεύσεις και τον βαθμό ωριμότητας κάθε περιουσιακού στοιχείου.
Σημαντική περιουσία συγκεντρώνεται και στον σιδηροδρομικό τομέα. ΟΣΕ και ΓΑΙΑΟΣΕ εμφανίζουν 4.814 κτίρια και 3.638 γήπεδα, ενώ καταγράφονται περίπου 3.500 δικαιώματα ΚΑΕΚ, 105.925 στρέμματα γης και 628.000 τ.μ. κτισμάτων.
Ο e-ΕΦΚΑ διαθέτει 515 ιδιόκτητα ακίνητα, ενώ το ΕΚΠΑ και τα συνδεδεμένα κληροδοτήματα εμφανίζουν περίπου 620 ακίνητα ή δικαιώματα. Στην Ακαδημία Αθηνών καταγράφονται 56 ακίνητα και 157 απαλλοτριωμένες εκτάσεις, δύο κατηγορίες οι οποίες δεν μπορούν να αθροιστούν χωρίς περαιτέρω επεξεργασία.
Μόλις το 25% της δημοτικής περιουσίας για άμεση αξιοποίηση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα ως προς την πραγματική δυνατότητα αξιοποίησης της δημοτικής περιουσίας.
Σύμφωνα με την επεξεργασία της BluPeak Estate Analytics, περίπου το 25% των δημοτικών δικαιωμάτων εντάσσεται στην κατηγορία της άμεσης αξιοποίησης και θα μπορούσε να εξεταστεί για στεγαστικές, κοινωνικές ή εισοδηματικές χρήσεις.
Ένα επιπλέον 40% χαρακτηρίζεται ως περιουσία «προς ωρίμανση», καθώς προηγουμένως απαιτούνται τεχνικοί, νομικοί ή πολεοδομικοί έλεγχοι. Για το υπόλοιπο περίπου 35% υπάρχουν μεγαλύτερες εκκρεμότητες, μεταξύ των οποίων ελλείψεις τίτλων, γεωχωρικών δεδομένων και ΚΑΕΚ ή προβλήματα αντιστοίχισης μεταξύ διαφορετικών μητρώων.
Η δημόσια περιουσία και η στεγαστική πίεση
Η καταγραφή αποκτά πρόσθετη σημασία σε μια περίοδο αυξημένων στεγαστικών αναγκών. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο πόσα ακίνητα διαθέτει κάθε φορέας, αλλά ποια είναι πραγματικά διαθέσιμα, σε τι κατάσταση βρίσκονται και για ποιες χρήσεις είναι κατάλληλα.
Για να προσδιοριστεί το πραγματικά αξιοποιήσιμο απόθεμα απαιτείται έλεγχος, μεταξύ άλλων, του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, της χρήσης και της κενότητας του ακινήτου, της τεχνικής και ενεργειακής του κατάστασης, του κόστους αποκατάστασης και των πολεοδομικών δυνατοτήτων. Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα μπορούσαν να εντοπιστούν ακίνητα κατάλληλα για κατοικίες γιατρών, εκπαιδευτικών και νοσηλευτών, προσιτή μίσθωση για εργαζόμενους και οικογένειες ή φοιτητική και κοινωνική στέγη.
Ζητούμενο ένα ενιαίο μητρώο ακινήτων
Βασικό εμπόδιο παραμένει η απουσία μιας κοινής μεθόδου καταγραφής της δημόσιας περιουσίας. Η πρόταση της BluPeak κινείται προς τη δημιουργία ενός ενιαίου λειτουργικού μητρώου που θα συνδέει στοιχεία όπως Ε9, ΑΤΑΚ, τίτλους, ΚΑΕΚ, γεωχωρικά δεδομένα, τεχνική κατάσταση, χρήσεις και μισθώσεις.
Μέχρι να υπάρξει κοινό πρότυπο απογραφής για όλους τους δημόσιους φορείς, δεν μπορεί να προκύψει μια οριστική κατάταξη για το ποιος διαθέτει τη μεγαλύτερη ακίνητη περιουσία. Τα σημερινά δεδομένα αποτυπώνουν το σημαντικό μέγεθος του δημόσιου αποθέματος, αλλά και την ανάγκη να περάσει η διαχείρισή του από την απλή καταγραφή στην ουσιαστική αξιοποίηση.
