Στην προμετωπίδα των εξελίξεων βρίσκεται διαρκώς ο κλάδος των υποδομών. Η χώρα αλλάζει και η αγορά των κατασκευών παρά τα αγκάθια χρηματοδότησης, ειδικά για τις Μικρομεσαίες εταιρείες αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο αυτής νέας εποχής. Ο πρόεδρος του Ταμείου Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων κ. Κωνσταντίνος Μακέδος στη Συνέντευξη του στον ΕΤ της Κυριακής μιλά γι αυτή τη διαδρομή ακτινογραφώντας τα προβλήματα, εν μέσω κλιματικής αλλαγής καθώς και τις προκλήσεις που διανοίγονται.
Τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος για την ανθεκτικότητα των υποδομών απέναντι στην κλιματική κρίση. Πιστεύετε ότι η Ελλάδα έχει αλλάξει φιλοσοφία στο σχεδιασμό των έργων;
Βρισκόμαστε στην αρχή μιας νέας εποχής. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα περιγράφουν τη νέα «κανονικότητα» και μας υποχρεώνουν να επαναξιολογήσουμε τα πρότυπα σχεδιασμού, ενσωματώνοντας κατάλληλους ελέγχους φέρουσας ικανότητας, προκειμένου οι υποδομές να ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις.
Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα, όμως χρειάζεται μεγαλύτερη συνέπεια και κεντρικός στρατηγικός σχεδιασμός, ώστε κάθε νέο έργο να ενσωματώνει τις απαιτήσεις της κλιματικής προσαρμογής, σε συνδυασμό με τις προβλέψεις ειδικών κονδυλίων για τον έλεγχο, τη συντήρηση, την ενίσχυση και την ένταξη νέων τεχνολογιών, σε όλο τον κύκλο ζωής των κρίσιμων υφιστάμενων υποδομών μας.
Οι εμπειρίες από τον Daniel, τις πυρκαγιές και τις επαναλαμβανόμενες πλημμύρες απέδειξαν ότι η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί πλέον επιλογή αλλά προϋπόθεση. Η εποχή, μας επιβάλλει να μεταβούμε από τις υποδομές του χθες, στις υποδομές, με βάση το κλίμα του 2050. Από αποσπασματικά έργα, σε ολοκληρωμένα οικοσυστήματα υποδομών, από παραδοσιακή υλοποίηση, σε ψηφιακή παρακολούθηση και επιθεώρηση, από λειτουργικές κατασκευές, σε έξυπνες, ανθεκτικές και ενεργειακά αποδοτικές υποδομές, από έργα με ορίζοντα χρήσης 10ετίας, σε έργα με ορίζοντα γενεών.
Ο κατασκευαστικός κλάδος βρίσκεται τα τελευταία χρόνια σε ανοδική πορεία, με υψηλό ανεκτέλεστο. Καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται, εκφράζεται η ανησυχία, ότι μπορεί να δημιουργηθεί επενδυτικό κενό. Τι πιστεύετε για την επόμενη ημέρα;
Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης δεν πρέπει να εκληφθεί ως το τέλος αυτής της αναπτυξιακής πορείας. Αντίθετα, αποτελεί τη μετάβαση σε μια νέα φάση, όπου η ανάπτυξη θα στηρίζεται σε ένα βιώσιμο και πολυδιάστατο χρηματοδοτικό πλαίσιο.
Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 προϋπολογίζεται στα 13,55 δις ευρώ που μέσω της στρατηγικής υπερδέσμευσης, μπορεί να φθάσει στα 17,10 δις. ευρώ. Από αυτά, περίπου 3,50 δις ευρώ κατευθύνονται στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, ενώ προβλέπονται σημαντικοί πόροι για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την ενέργεια, αλλά και ειδικά προγράμματα για φυσικές καταστροφές και έργα ΣΔΙΤ.
Επομένως, η πραγματική πρόκληση είναι να μετατραπούν έγκαιρα οι ευρωπαϊκοί πόροι, σε ώριμα έργα, να επιταχυνθούν οι διαδικασίες αδειοδότησης και να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση και στις εγγυήσεις στις ΜμΕ, που απαιτούνται για να συμμετέχουν ισότιμα στη νέα αναπτυξιακή περίοδο.
Αν διασφαλίσουμε τη συνέχεια στο σχεδιασμό, η Ελλάδα μπορεί να περάσει από μια περίοδο που στηρίχθηκε σε έκτακτους ευρωπαϊκούς πόρους, σε ένα σταθερό και βιώσιμο μοντέλο, με τις υποδομές να παραμένουν βασικός μοχλός ανάπτυξης, ανταγωνιστικότητας και κοινωνικής συνοχής.
Οι μικρομεσαίες τεχνικές επιχειρήσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του τεχνικού κλάδου. Ποιες είναι σήμερα οι μεγαλύτερες ανάγκες τους;
Οι μικρομεσαίες τεχνικές επιχειρήσεις διαθέτουν τεχνογνωσία και εμπειρία, όμως συχνά βρίσκονται αντιμέτωπες με το κόστος της τεχνολογίας, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και την έλλειψη κατάλληλων δεξιοτήτων. Το ζητούμενο είναι να μπορούν να ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις, αξιοποιώντας σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία και εγγυήσεις και να αντιμετωπίζουν την πρόκληση της ψηφιακής μετάβασης, της χρήσης νέων τεχνολογιών και ψηφιακών συστημάτων διαχείρισης έργων, αλλά και τη συμμόρφωση με τις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος ενός νέου ψηφιακού χάσματος. Εάν η πρόσβαση στην τεχνολογία εξαρτηθεί αποκλειστικά, από το μέγεθος του ισολογισμού μιας επιχείρησης, τότε η AI, αντί να λειτουργήσει ως παράγοντας διάχυσης της παραγωγικότητας, μπορεί να ενισχύσει τις υφιστάμενες ανισότητες, μέσα στον κλάδο.
Γι’ αυτό θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την ψηφιακή μετάβαση των ΜμΕ, ως ζήτημα ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και όχι ως ευθύνη κάθε επιχείρησης.
Πώς βλέπετε να διαμορφώνεται ο ρόλος του ΤΜΕΔΕ μέσα στα επόμενα χρόνια;
Σήμερα ο Φορέας μας εξυπηρετεί περισσότερα από 33.000 μέλη και 6.000 μικρές και μεσαίες τεχνικές εταιρείες, αποδεικνύοντας ότι έχει άμεση εικόνα των πραγματικών χρηματοδοτικών αναγκών του τεχνικού κόσμου. Στόχος μας είναι το ΤΜΕΔΕ να εξελιχθεί, από έναν φορέα παροχής εγγυήσεων, σε έναν ολοκληρωμένο χρηματοδοτικό σύμμαχο του τεχνικού κόσμου.
Μέσα από στοχευμένες συνέργειες, δημιουργήσαμε προϊόντα, που καλύπτουν πραγματικές πιστοδοτικές ανάγκες. Το κοινό Ταμείο Εγγυοδοσίας ΕΑΤ-ΤΜΕΔΕ και η ανάπτυξη της ΤΜΕΔΕ Microfinance Solutions, αποτελούν βασικούς άξονες αυτής της στρατηγικής μας κατεύθυνσης, βοηθώντας τους μηχανικούς και τους νέους επιστήμονες να λειτουργήσουν, να επενδύσουν και να αναπτυχθούν.
Η επέκταση των παρεχόμενων χρηματοδοτικών εργαλείων και οι νέες αναβαθμισμένες υπηρεσίες ΤΜΕΔΕ Portfolio, επιβεβαιώνουν την αναπτυξιακή πορεία του ΤΜΕΔΕ, που διέπεται από ένα σύγχρονο πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης και οργάνωσης, σε ένας πλήρως ψηφιοποιημένο περιβάλλον.
Η επόμενη πρόκληση για το Φορέα μας είναι το πιστοδοτικό και εγγυοδοτικό μας οικοσύστημα να εξελιχθεί με την ίδια ταχύτητα, με την οποία μεταβάλλονται οι ανάγκες χρηματοδότησής των μελών μας. Στόχος μας, η έγκαιρη αναγνώριση μετατόπισης των αναγκών του κλάδου και η δημιουργία των κατάλληλων χρηματοδοτικών γεφυρών.
Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους νέους ανθρώπους, που επιλέγουν σήμερα το επάγγελμα του μηχανικού και πως η τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιοποίηση θα επηρεάσουν τον τρόπο λειτουργίας του επαγγέλματος;
Σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε μία περίοδο μεγάλων αλλαγών και σημαντικών προκλήσεων και ευκαιριών. Η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, η ανθεκτικότητα των υποδομών και η προσαρμογή στην κλιματική κρίση, σε συνδυασμό με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, συνθέτουν ένα πεδίο, όπου οι μηχανικοί έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.
Το BIM, η αξιοποίηση των big data, τα ψηφιακά συστήματα διαχείρισης έργων και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, θα πρέπει σταδιακά να αποτελούν φυσικό μέρος του τρόπου με τον οποίο σχεδιάζουμε, κατασκευάζουμε, ελέγχουμε και διαχειριζόμαστε τα έργα.
Ο μηχανικός του μέλλοντος πρέπει να συνδυάζει την τεχνική και επιστημονική γνώση, να αξιοποιεί πλήρως τις νέες τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη, αξιολογώντας κριτικά τα αποτελέσματά τους με σαφή επίγνωση της επιστημονικής και επαγγελματικής του ευθύνης. Οι τεχνολογικές εξελίξεις δεν αντικαθιστούν το μηχανικό, ο οποίος καλείται καθημερινά να λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις.
Ένας από τους σπουδαιότερους μηχανικούς του 20ου αιώνα, ο Theodore von Kármán είπε: «Ο επιστήμονας απλώς εξερευνά αυτό που υπάρχει, ενώ ο μηχανικός δημιουργεί αυτό που δεν υπήρξε ποτέ πριν».
Αυτή είναι η σπουδαιότητα ενός επαγγέλματος, που πρέπει να προστατέψουμε ως κόρη οφθαλμού. Χρέος μας, να προσφέρουμε στους νέους επιστήμονες ένα περιβάλλον που θα δημιουργούν, θα καινοτομούν και θα χτίζουν το μέλλον τους στην Ελλάδα.
