Στην προσωπικότητα και την αντιδικτατορική δράση του Αλέκου Παναγούλη είναι αφιερωμένη η έκδοση «Αλέξανδρος Παναγούλης: Απείθεια στον θάνατο», η οποία παρουσιάστηκε στο Σπίτι του Πολιτισμού στο Ρέθυμνο, με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τον θάνατό του. Το βιβλίο περιλαμβάνει σπάνιο φωτογραφικό υλικό, ιστορικά κείμενα και μαρτυρίες που φωτίζουν τη ζωή και τη δράση του.
Η έκδοση αποτελεί συνεργασία της Πολιτιστικής Εταιρείας «Αρχιπέλαγος» και των Εκδόσεων Καστανιώτη, με επιμέλεια του πρώην υπουργού Νίκου Σηφουνάκη και του Θανάση Πετρίδη.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Ραφαέλας Κουταντού στα «Ρεθεμνιώτικα Νέα», αφετηρία για τη δημιουργία του βιβλίου αποτέλεσε η ανακάλυψη περίπου 250 φωτογραφιών από τη δίκη του Παναγούλη στο στρατοδικείο, τις οποίες εντόπισε ο Νίκος Σηφουνάκης κατά την τακτοποίηση του προσωπικού του αρχείου.
Αρχικά, η πρόθεση ήταν να δημιουργηθεί ένα φωτογραφικό λεύκωμα. Στη συνέχεια, ωστόσο, αποφασίστηκε να εμπλουτιστεί με κείμενα ιστορικών, πανεπιστημιακών, συγγραφέων, ποιητών και ανθρώπων που γνώρισαν ή μελέτησαν τη δράση του Παναγούλη.
Το τελικό αποτέλεσμα περιλαμβάνει 63 επιλεγμένες φωτογραφίες και 31 κείμενα, μεταξύ των οποίων και ποιήματα του ίδιου του αγωνιστή. Το πορτρέτο του εξωφύλλου φιλοτέχνησε ο Δημήτρης Χαντζόπουλος.
Οι αναφορές στην αντιδικτατορική του δράση
Κατά την παρουσίαση, ο Νίκος Σηφουνάκης χαρακτήρισε τον Παναγούλη μια σπάνια προσωπικότητα, αναφερόμενος στο θάρρος του και στην αντίστασή του απέναντι στη στρατιωτική δικτατορία.
Στην εκδήλωση συμμετείχε και ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκος Αλιβιζάτος, ο οποίος στάθηκε στην αντοχή του Παναγούλη κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων που υπέστη.
Ο κ. Αλιβιζάτος επισήμανε επίσης ότι η ανεξάρτητη πολιτική του διαδρομή και το γεγονός ότι δεν συνδέθηκε με κάποιο από τα μεγάλα κόμματα ενδέχεται να συνέβαλαν στο να μην προβάλλεται σήμερα η προσωπικότητά του στον βαθμό που της αναλογεί.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γιώργος Μαργαρίτης, αναφέρθηκε στον Παναγούλη ως έναν ανεξάρτητο αγωνιστή, που έδρασε σε μια περίοδο σημαντικών πολιτικών και κοινωνικών μεταβολών.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον αντίκτυπο που είχε η υπόθεσή του εκτός Ελλάδας, καθώς οι διώξεις και τα βασανιστήρια που υπέστη προκάλεσαν αντιδράσεις στην Ευρώπη, συμβάλλοντας στη διεθνή απομόνωση του δικτατορικού καθεστώτος.
Η σημασία της ιστορικής μνήμης
Την εκδήλωση προλόγισε ο δήμαρχος Ρεθύμνης, Γιώργης Μαρινάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και της ανάδειξης προσωπικοτήτων που αγωνίστηκαν για τη δημοκρατία.
Όπως τόνισε, η διατήρηση της μνήμης του Παναγούλη δεν πρέπει να περιορίζεται στη δημιουργία ενός ακόμη ιστορικού μύθου, αλλά να αναδεικνύει την πορεία ενός ανθρώπου που αρνήθηκε να συμβιβαστεί με την ανελευθερία.
Χαιρετισμό απηύθυνε επίσης ο πολιτικός μηχανικός Μιλτιάδης Κλωνιζάκης, γιος του συναγωνιστή του Παναγούλη και πρώην δημάρχου Χανίων, Γιάννη Κλωνιζάκη.
Η παρουσίαση στο Ρέθυμνο αποτέλεσε μέρος της επετειακής αναφοράς στα 50 χρόνια από τον θάνατο του Αλέκου Παναγούλη, ο οποίος έχασε τη ζωή του την 1η Μαΐου 1976.
Μέσα από φωτογραφίες, προσωπικές μαρτυρίες και ιστορικές προσεγγίσεις, η έκδοση επιχειρεί να αναδείξει τόσο την αντιδικτατορική δράση του όσο και τη θέση του στη σύγχρονη ελληνική ιστορία.
