Καθώς ολοένα περισσότεροι Αμερικανοί δηλώνουν ότι έχουν κουραστεί από την ολοένα και πιο διαδεδομένη πρακτική των φιλοδωρημάτων, στο παιχνίδι μπαίνουν πλέον και τα ρομπότ, ζητώντας με τη σειρά τους φιλοδώρημα από τους πελάτες και ανοίγοντας μια νέα συζήτηση για το ποιος καταλήγει τελικά να βάζει τα χρήματα στην τσέπη.
Σε ρεπορτάζ που μεταδόθηκε στις 20 του μήνα, το BBC έδειξε δύο ρομποτικούς βραχίονες να βρίσκονται σε δράση, αφού πελάτης πάτησε την οθόνη για να παραγγείλει μια μαργαρίτα σε μπαρ του ξενοδοχείου Venetian στο Λας Βέγκας. Το ρομπότ ανακάτεψε τεκίλα με λάιμ και triple sec, έκανε μια χαρακτηριστική περιστροφή και, αφού υποκλίθηκε, σέρβιρε το ποτό.
Η μαργαρίτα κόστιζε 17 δολάρια, ενώ στον λογαριασμό υπήρχε επιπλέον χρέωση 10% ως «χρέωση εξυπηρέτησης». Και σαν να μην έφτανε αυτό, το ρομπότ ζητούσε και φιλοδώρημα.
Το ρεπορτάζ παρουσίασε επίσης ένα ρομπότ-μπαρίστα σε καφέ της Νέας Υόρκης που ζητούσε tip, καθώς και ένα μηχάνημα αυτοεξυπηρέτησης στο διεθνές αεροδρόμιο Newark Liberty, το οποίο παρότρυνε έναν πελάτη που αγόραζε μόλις ένα μπουκάλι νερό να αφήσει φιλοδώρημα.
Οι Αμερικανοί έχουν ήδη κουραστεί από τα φιλοδωρήματα
Η κόπωση των Αμερικανών από την πρακτική του tipping αποτυπώνεται πλέον και στις δημοσκοπήσεις.
Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε φέτος η εταιρεία ερευνών Popmenu, περίπου το 80% των ερωτηθέντων χαρακτήρισε τις σημερινές πρακτικές φιλοδωρήματος «γελοίες», ενώ το 44% δήλωσε ότι αφήνει λιγότερα φιλοδωρήματα σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Περισσότεροι από δύο στους πέντε Αμερικανούς ενήλικες τάχθηκαν υπέρ της πλήρους κατάργησης του συστήματος των φιλοδωρημάτων.
Παράλληλα, περισσότεροι ερωτηθέντες δήλωσαν ότι αντιτίθενται (40%) παρά ότι στηρίζουν (24%) την πρακτική των ηλεκτρονικών οθονών πληρωμής που προτείνουν έτοιμα ποσά ή ποσοστά για φιλοδώρημα. Το 72% τάχθηκε επίσης κατά της αυτόματης επιβολής χρέωσης εξυπηρέτησης, ανεξάρτητα από το μέγεθος της παρέας.
Ένα μόνο μπέργκερ σε μια αλυσίδα εστιατορίων μεσαίας κατηγορίας κοστίζει περίπου 13 έως 16 δολάρια. Με την προσθήκη φιλοδωρήματος 15% έως 20% για τον σερβιτόρο, το τελικό κόστος αυξάνεται αισθητά. Η απαίτηση για tip από ένα ρομπότ έρχεται έτσι να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη έντονη δυσαρέσκεια των καταναλωτών.
Το κρίσιμο ερώτημα: Πού καταλήγει το φιλοδώρημα του ρομπότ;
Πέρα όμως από την ενόχληση των πελατών, τίθεται ένα πιο ουσιαστικό ερώτημα: ποιος παίρνει τα χρήματα όταν το φιλοδώρημα δίνεται σε ένα ρομπότ;
Το tipping στις Ηνωμένες Πολιτείες συνδέεται άμεσα με το σύστημα αμοιβών των εργαζομένων. Ο ομοσπονδιακός κατώτατος μισθός ανέρχεται στα 7,25 δολάρια την ώρα, ενώ οι εργαζόμενοι που λαμβάνουν φιλοδωρήματα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αμείβονται από τον εργοδότη με μόλις 2,13 δολάρια την ώρα. Η διαφορά καλείται ουσιαστικά να καλυφθεί από τα φιλοδωρήματα των πελατών.
Η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει στις επιχειρήσεις και στους διευθυντές να παρακρατούν φιλοδωρήματα που έχουν κερδίσει εργαζόμενοι. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το BBC, δεν είναι απολύτως σαφές εάν η ίδια προστασία εφαρμόζεται όταν το φιλοδώρημα καταβάλλεται μέσω ενός ρομπότ.
Η Holona Ochs, αναπληρώτρια καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Lehigh, υποστήριξε ότι υπάρχουν σοβαροί λόγοι να θεωρείται πως ορισμένοι εργοδότες ενδέχεται να κρατούν για τον εαυτό τους τα φιλοδωρήματα που συγκεντρώνονται μέσω ρομποτικών συστημάτων.
Όπως σημείωσε, ακόμη και όταν υπάρχει ορατός εργαζόμενος στην κουζίνα ή πίσω από το μπαρ, το φιλοδώρημα μπορεί τελικά να καταλήξει στην επιχείρηση, καθώς δεν υπάρχει κανόνας που να το αποτρέπει σε όλες τις περιπτώσεις.
Οι επιχειρήσεις λένε ότι τα φιλοδωρήματα πηγαίνουν στους εργαζομένους
Οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν ρομπότ υποστηρίζουν, πάντως, ότι τα χρήματα δεν καταλήγουν στους ίδιους τους εργοδότες.
Το ρομποτικό μπαρ και το ρομποτικό καφέ που εμφανίστηκαν στο ρεπορτάζ δήλωσαν ότι το σύνολο των φιλοδωρημάτων καταβάλλεται στους εργαζομένους και ότι η εταιρεία δεν παρακρατεί κανένα ποσό.
Μάλιστα, το ρομποτικό καφέ αποφάσισε να απενεργοποιήσει εντελώς την οθόνη που ζητούσε φιλοδώρημα, έπειτα από παράπονα πελατών, και να αυξήσει αντί γι’ αυτό τους μισθούς των εργαζομένων.
Εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε ότι δεν πιστεύει σε μια μορφή αυτοματοποίησης που επιτυγχάνεται εις βάρος των ανθρώπων με αποκλειστικό στόχο τη μείωση του κόστους.
Η Katerina Berezina, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μισισίπι, εξήγησε από την πλευρά της ότι τα φιλοδωρήματα ή οι χρεώσεις εξυπηρέτησης μπορούν να χρησιμοποιούνται για την κάλυψη του κόστους εργασίας, αλλά και των δαπανών που απαιτούνται για την εγκατάσταση και τη βελτίωση των ρομποτικών συστημάτων.
Το συνδικάτο One Fair Wage, ωστόσο, διαφωνεί και υποστηρίζει ότι η εισαγωγή των ρομπότ αποτελεί τελικά λίγο περισσότερο από μια προσπάθεια των επιχειρήσεων να διατηρήσουν τους μισθούς σε χαμηλά επίπεδα.
Γιατί να αφήσει κάποιος φιλοδώρημα σε ένα ρομπότ;
Το βασικό πρόβλημα, πάντως, φαίνεται να είναι ακόμη πιο απλό: οι καταναλωτές δυσκολεύονται να βρουν έναν λόγο για να φιλοδωρήσουν ένα μηχάνημα.
Ο Michael Lynn, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Cornell, εξηγεί ότι οι άνθρωποι αφήνουν φιλοδώρημα για διαφορετικούς λόγους: για να ανταμείψουν την καλή εξυπηρέτηση, για να ενισχύσουν έναν εργαζόμενο που αμείβεται χαμηλά ή ακόμη και από τον φόβο ότι θα θεωρηθούν αγενείς ή δυσάρεστοι εάν δεν αφήσουν χρήματα.
Τίποτα από τα παραπάνω, υποστηρίζει, δεν ισχύει στην περίπτωση ενός ρομπότ.
Σε σχετική μελέτη, μόλις το 11% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι θα άφηνε φιλοδώρημα σε έναν ρομποτικό μπάρμαν. Το ποσοστό, όμως, εκτοξεύτηκε στο 42% όταν οι συμμετέχοντες ενημερώθηκαν ότι το φιλοδώρημα θα κατέληγε σε ανθρώπινο εργαζόμενο.
Ο Lynn εκτιμά ότι η πρακτική του tipping προς τα ρομπότ δεν θα έχει μεγάλη διάρκεια.
Όπως εξηγεί, δεν υπάρχει κάποια «θεότητα του φιλοδωρήματος» που να επιβάλλει στους καταναλωτές να πληρώνουν. Οι κοινωνικές νόρμες διαμορφώνονται από τη βάση προς τα πάνω. Αν οι πελάτες γυρίσουν την πλάτη τους στην πρακτική, οι επιχειρήσεις, αργά ή γρήγορα, θα αναγκαστούν να την εγκαταλείψουν.
