Σημαντικές αλλαγές για εκατομμύρια Ευρωπαίους που εργάζονται ή επιθυμούν να εργαστούν σε διαφορετική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δρομολογεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την υιοθέτηση του νέου «Πακέτου Δίκαιης Εργασιακής Κινητικότητας» (Fair Labour Mobility Package).
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι θα μπορούν να μετακινούνται ευκολότερα εντός της ΕΕ, έχοντας σαφή και μεταφέρσιμα κοινωνικοασφαλιστικά δικαιώματα, ενώ παράλληλα θα διευκολύνονται οι επιχειρήσεις που αναζητούν προσωπικό ή παρέχουν υπηρεσίες σε άλλα κράτη-μέλη.
Το πακέτο περιλαμβάνει μέτρα για την ψηφιοποίηση των εγγράφων κοινωνικής ασφάλισης, την ευκολότερη αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων και την ενίσχυση των ελέγχων απέναντι σε φαινόμενα εκμετάλλευσης και απάτης.
Η Κομισιόν εκτιμά ότι, όταν εφαρμοστούν πλήρως οι νέες ρυθμίσεις, τα συνολικά οικονομικά οφέλη μπορεί να φτάσουν περίπου τα 6 δισ. ευρώ έως το 2040, χάρη στη μείωση της γραφειοκρατίας, την ταχύτερη αναγνώριση προσόντων και την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της απάτης.
Τα κοινωνικοασφαλιστικά έγγραφα περνούν στο κινητό
Κεντρικό στοιχείο του νέου σχεδιασμού είναι το European Social Security Pass (ESSPASS), μέσω του οποίου οι πολίτες θα μπορούν να ζητούν και να λαμβάνουν ηλεκτρονικά έγγραφα που αποδεικνύουν τα ασφαλιστικά τους δικαιώματα.
Στα έγγραφα αυτά περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας (EHIC), αλλά και το έντυπο Α1 που αφορά εργαζομένους οι οποίοι αποσπώνται προσωρινά σε άλλη χώρα.
Τα ψηφιακά έγγραφα θα μπορούν να αποθηκεύονται και να παρουσιάζονται μέσω του EU Digital Identity Wallet, ενώ οι αρμόδιες αρχές των κρατών-μελών θα έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν την αυθεντικότητά τους γρήγορα και με ασφάλεια.
Η Κομισιόν υπολογίζει ότι η ψηφιοποίηση των διαδικασιών μπορεί, μέσα σε διάστημα 12 ετών, να εξοικονομήσει έως 64 εκατ. ευρώ για τις επιχειρήσεις, 69 εκατ. ευρώ για τους παρόχους υγείας και 72 εκατ. ευρώ για τις υπηρεσίες επιθεώρησης εργασίας.
Παράλληλα, οι ψηφιακές υπογραφές εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αποτρέψουν απάτες ύψους έως και 277 εκατ. ευρώ κατά την ίδια περίοδο.
Πιο εύκολη μεταφορά επαγγελματικών προσόντων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αναγνώριση πτυχίων και επαγγελματικών προσόντων μεταξύ των κρατών-μελών.
Τα προσόντα θα μπορούν να εκδίδονται σε τυποποιημένη ψηφιακή μορφή και να αποθηκεύονται στο ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας. Με τον τρόπο αυτό θα διευκολύνεται ο έλεγχος της γνησιότητάς τους.
Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία ενός νέου ευρωπαϊκού εργαλείου σύγκρισης προσόντων, το οποίο θα αξιοποιεί στοιχεία από τις εθνικές βάσεις δεδομένων. Έτσι, εργοδότες και εργαζόμενοι θα μπορούν να συγκρίνουν ευκολότερα και δωρεάν τα προσόντα που αποκτήθηκαν σε διαφορετικές χώρες.
Ταχύτερη αναγνώριση για γιατρούς, νοσηλευτές, μηχανικούς και εκπαιδευτικούς
Για επαγγέλματα που υπόκεινται σε ειδική ρύθμιση, όπως οι γιατροί, οι νοσηλευτές, οι μηχανικοί και οι εκπαιδευτικοί, προτείνεται η καθιέρωση υποχρεωτικής ψηφιακής διαδικασίας για την αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η διαδικασία θα μπορούσε να μειώσει τον χρόνο αναγνώρισης από περίπου τρεις μήνες σε πέντε εβδομάδες, περιορίζοντας παράλληλα το κόστος και τη γραφειοκρατία.
Η Κομισιόν θέλει επίσης να διευρύνει την αυτόματη αναγνώριση προσόντων σε περισσότερα ρυθμιζόμενα επαγγέλματα, μέσω κοινών ευρωπαϊκών πλαισίων εκπαίδευσης.
Ήδη υιοθετήθηκε το πρώτο τέτοιο πλαίσιο για τους φυσικοθεραπευτές, ένα επάγγελμα με ιδιαίτερα υψηλή κινητικότητα εντός της ΕΕ.
Τι αλλάζει για προσόντα που αποκτήθηκαν εκτός ΕΕ
Νέοι κανόνες προτείνονται και για την αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων που έχουν αποκτηθεί σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, οι σχετικές διαδικασίες διαρκούν κατά μέσο όρο περίπου 14 μήνες. Με τα νέα κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα, ο χρόνος αυτός θα μπορούσε να περιοριστεί στους τέσσερις μήνες, μειώνοντας σημαντικά και το διοικητικό κόστος για τους εργοδότες.
Για επτά επαγγέλματα, όπου ήδη υπάρχουν κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα εκπαίδευσης, προβλέπεται επίσης δυνατότητα αυτόματης αναγνώρισης προσόντων που έχουν αποκτηθεί σε διαπιστευμένα ιδρύματα εκτός ΕΕ και έχουν ελεγχθεί από ευρωπαϊκούς φορείς διασφάλισης ποιότητας.
Η τελική απόφαση για το ποιος μπορεί να εισέλθει και να εργαστεί στο έδαφος κάθε κράτους-μέλους, καθώς και οι προϋποθέσεις άσκησης ενός επαγγέλματος, παραμένουν στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών.
Ενισχύεται η Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας
Το πακέτο προβλέπει ακόμη την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ELA), ώστε να μπορεί να υποστηρίζει αποτελεσματικότερα τα κράτη-μέλη στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Η Αρχή θα αποκτήσει ενισχυμένα εργαλεία για την αξιολόγηση κινδύνων και τον καλύτερο σχεδιασμό των ελέγχων, ενώ θα ενισχυθεί και η διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των εθνικών επιθεωρήσεων εργασίας.
Παράλληλα, διευρύνεται ο ρόλος της ELA στην αντιμετώπιση παραβιάσεων που αφορούν εργαζομένους από χώρες εκτός ΕΕ, καθώς και στην καταπολέμηση της παράνομης απασχόλησης.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης απλούστευση των διαδικασιών διαμεσολάβησης, ώστε οι διασυνοριακές εργατικές διαφορές να μπορούν να επιλύονται ταχύτερα και, όπου είναι δυνατόν, χωρίς προσφυγή στα δικαστήρια.
Πότε θα αρχίσουν να εφαρμόζονται οι αλλαγές
Οι νέες ρυθμίσεις δεν τίθενται άμεσα σε πλήρη εφαρμογή. Οι νομοθετικές προτάσεις θα πρέπει πρώτα να εγκριθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ.
Η ψηφιοποίηση των εγγράφων κοινωνικής ασφάλισης θα γίνει σταδιακά. Η διαδικασία αναμένεται να ξεκινήσει με το έντυπο Α1 για τους αποσπασμένους εργαζομένους, ενώ θα ακολουθήσουν η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας και άλλα έγγραφα.
Αντίστοιχα, οι αλλαγές στην αναγνώριση προσόντων θα εφαρμοστούν σε φάσεις. Η απλούστευση για προσόντα που έχουν αποκτηθεί εκτός ΕΕ προβλέπεται εντός δύο ετών από την υιοθέτηση των σχετικών ρυθμίσεων, ενώ η ευρύτερη χρήση ψηφιακών προσόντων και οι απλούστερες διαδικασίες για ρυθμιζόμενα επαγγέλματα αναμένονται εντός τριετίας.
Οι αλλαγές που αφορούν την Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας εκτιμάται ότι θα αποδώσουν πρακτικά αποτελέσματα κατά την περίοδο 2028-2030, εφόσον ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία.
14 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζουν σε άλλη χώρα της ΕΕ
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η εργασιακή κινητικότητα αποτελεί σημαντικό ζήτημα για την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας.
Το 2024, περίπου 14 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζούσαν σε διαφορετικό κράτος-μέλος από εκείνο της χώρας τους, εκ των οποίων περισσότερα από 10 εκατομμύρια ήταν σε ηλικία εργασίας.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, περίπου 18% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι θα ήθελαν να εργαστούν στο εξωτερικό.
Με το νέο πακέτο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να περιορίσει τα διοικητικά και πρακτικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν όσοι μετακινούνται για εργασία μέσα στην ΕΕ, ενώ παράλληλα επιδιώκει να διευκολύνει τις επιχειρήσεις να βρίσκουν και να αξιοποιούν εργατικό δυναμικό από ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά.
Όπως ανέφερε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στόχος είναι η ενιαία αγορά να εξελιχθεί και σε μια πραγματικά ενιαία αγορά δεξιοτήτων, όπου οι δεξιότητες, η αναγνώριση των προσόντων και η προστασία των εργαζομένων θα μπορούν να μετακινούνται ευκολότερα από χώρα σε χώρα.
