Σφοδρή κριτική στο υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό ασκεί ο ΣΕΠΟΧ, κάνοντας λόγο για σχέδιο που διατηρεί τη λογική της εντατικής τουριστικής ανάπτυξης, χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς και χωρίς επαρκή προσαρμογή στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης, της φέρουσας ικανότητας και των τοπικών ιδιαιτεροτήτων.
Την ανάγκη ουσιαστικών αλλαγών στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό επισημαίνει ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών, υποστηρίζοντας ότι το νέο σχέδιο ΚΥΑ επανέρχεται με την ίδια βασική φιλοσοφία του κειμένου που είχε τεθεί σε διαβούλευση το 2024, αλλά σε δυσμενέστερη εκδοχή.
Σύμφωνα με τον ΣΕΠΟΧ, παρά το γεγονός ότι το πλαίσιο παρουσιάζεται ως προσπάθεια οργάνωσης της τουριστικής δραστηριότητας, στην πράξη επιβεβαιώνει ένα μοντέλο εντατικής μεγέθυνσης του τουρισμού, χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς, ενισχύοντας τον κίνδυνο μονοκαλλιέργειας του κλάδου.
Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι παραμένει η ασυνέπεια ανάμεσα στις διαπιστώσεις και τις πολιτικές που προτείνονται, ενώ δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη κρίσιμοι παράγοντες όπως η κλιματική κρίση, οι ενεργειακές προκλήσεις, η γεωπολιτική αστάθεια, τα τοπικά χαρακτηριστικά, το φυσικό και πολιτιστικό τοπίο και η μοναδικότητα του νησιωτικού και ηπειρωτικού χώρου.
Κριτική στη διαδικασία διαβούλευσης
Ο ΣΕΠΟΧ κάνει λόγο και για προβληματική διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης, τονίζοντας ότι τα σχόλια υποβάλλονται μέσω email και δεν είναι δημόσια ορατά, σε αντίθεση με την πρακτική του opengov που είχε εφαρμοστεί σε παλαιότερες αντίστοιχες διαδικασίες.
Όπως αναφέρει, η απουσία δημόσιας ανάρτησης των παρατηρήσεων περιορίζει τη διαφάνεια και δεν επιτρέπει την ανάπτυξη ουσιαστικού διαλόγου για ένα ζήτημα μείζονος σημασίας για την ελληνική κοινωνία και οικονομία.
«Ο τουρισμός γίνεται ρυθμιστής του εθνικού χώρου»
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η εκτίμηση ότι το νέο Χωροταξικό καθιστά τον τουρισμό κυρίαρχη δραστηριότητα της χώρας και βασικό ρυθμιστή του εθνικού χώρου, υποκαθιστώντας τον γενικό χωρικό σχεδιασμό.
Ο ΣΕΠΟΧ υποστηρίζει ότι οι οργανωμένες μορφές ανάπτυξης τουρισμού προωθούνται σχεδόν παντού, χωρίς επαρκείς χωρικούς περιορισμούς, ακόμη και σε περιοχές όπου απαιτείται ήπια διαχείριση ή αυστηρότερη προστασία.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τη διατήρηση και εντατικοποίηση της εκτός σχεδίου δόμησης, καθώς και για τη δυνατότητα ανάπτυξης οργανωμένων τουριστικών υποδοχέων ακόμη και σε μικρά νησιά και προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000.
Ενστάσεις για νησιά, Natura και παράκτια ζώνη
Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι η κατηγοριοποίηση του εθνικού χώρου με βάση τον αριθμό κλινών ανά Δημοτική Ενότητα είναι ανεπαρκής, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες τοπικές συνθήκες, τις υποδομές, τη βιοποικιλότητα, την πληθυσμιακή πυκνότητα και τις ανάγκες κάθε περιοχής.
Για τον νησιωτικό χώρο, τονίζεται ότι απαιτείται διαφορετική προσέγγιση, με αυστηρότερους κανόνες για τα μικρά νησιά, τις βραχονησίδες και τις προστατευόμενες περιοχές.
Επιπλέον, ο ΣΕΠΟΧ ζητά αυστηρότερους περιορισμούς στις οργανωμένες μορφές τουριστικής ανάπτυξης εντός ή κοντά σε περιοχές Natura 2000, υποστηρίζοντας ότι η «οργανωμένη δόμηση» δεν μπορεί να λειτουργεί ως πρόσχημα για την υποβάθμιση της βιοποικιλότητας.
Αντίστοιχη κριτική ασκείται και για την παράκτια ζώνη. Ο Σύλλογος θεωρεί ανεπαρκή την πρόβλεψη για απαγόρευση διαμορφώσεων και κατασκευών στα 25 μέτρα από την ακτογραμμή, επισημαίνοντας ότι το Πρωτόκολλο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση της Παράκτιας Ζώνης της Σύμβασης της Βαρκελώνης προβλέπει ζώνη τουλάχιστον 100 μέτρων.
Κρουαζιέρα, γκολφ και βραχυχρόνια μίσθωση
Ο ΣΕΠΟΧ εκφράζει επίσης προβληματισμό για την περαιτέρω ανάπτυξη τουριστικών υποδομών, της κρουαζιέρας και των γηπέδων γκολφ, ειδικά σε μια περίοδο που η χώρα αντιμετωπίζει ζητήματα λειψυδρίας και κλιματικής πίεσης.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι αναφορές στη βραχυχρόνια μίσθωση παραμένουν γενικόλογες, ενώ ταυτόχρονα το σχέδιο ενισχύει τον αστικό τουρισμό και διευκολύνει τη μετατροπή κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι επιπτώσεις στην κατοικία και στις τοπικές κοινωνίες.
Ο ΣΕΠΟΧ καταλήγει ότι το σχέδιο ΚΥΑ χρειάζεται ουσιαστικές τροποποιήσεις και ζητά εποικοδομητικό διάλογο με την κεντρική διοίκηση, την τοπική αυτοδιοίκηση, την επιστημονική κοινότητα και την κοινωνία των πολιτών.
