Η ανάλυση της ΕΣΕΕ για τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής κρίσης σε ενέργεια, εμπόριο και εφοδιαστικές αλυσίδες
Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας με πιθανές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, την ενέργεια και το διεθνές εμπόριο. Σύμφωνα με ανάλυση του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), οι εξελίξεις ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα τις αγορές και να ενισχύσουν τις πιέσεις στο λιανεμπόριο, ιδιαίτερα εάν η κρίση παραταθεί.
Η περιοχή του Περσικού Κόλπου αποτελεί κομβικό σημείο για το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα, καθώς μέσω των Στενών του Ορμούζ διακινείται καθημερινά περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας μεταφοράς πετρελαίου και σημαντικό μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Ενδεχόμενες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα της περιοχής θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυξημένες τιμές ενέργειας, μεγαλύτερο κόστος μεταφοράς και επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου.
Ήδη καταγράφονται επιπτώσεις στη ναυτιλία και στις θαλάσσιες μεταφορές, καθώς αυξάνονται σημαντικά τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για τα πλοία. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα ασφάλιστρα έχουν φτάσει έως και το 3% της αξίας του πλοίου, όταν προηγουμένως κυμαίνονταν περίπου στο 0,25%. Παράλληλα, παρατηρούνται καθυστερήσεις σε δεξαμενόπλοια και πλοία μεταφοράς LNG, ενώ μέρος του παγκόσμιου στόλου εμπορευματοκιβωτίων αντιμετωπίζει εκτροπές ή συσσωρευμένες καθυστερήσεις.
Η ανάλυση της ΕΣΕΕ εξετάζει τρία βασικά σενάρια για την εξέλιξη της κρίσης και τις επιπτώσεις της στην παγκόσμια οικονομία.
Στο πρώτο σενάριο, όπου η κρίση παραμένει σύντομη και περιορισμένη χρονικά, οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι σχετικά μικρές και κυρίως βραχυπρόθεσμες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Oxford Economics, μια μέτρια διαταραχή στις ενεργειακές ροές θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη κατά περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα και να αυξήσει τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ και την ευρωζώνη κατά περίπου 0,3 έως 0,4 μονάδες.
Στο δεύτερο σενάριο, που θεωρείται πιο πιθανό, η ένταση παρατείνεται χωρίς να υπάρξει πλήρης αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ. Σε αυτή την περίπτωση αναμένεται αύξηση του κόστους μεταφορών και των ασφαλίστρων, ενώ οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να κινηθούν κοντά στα 80 δολάρια ανά βαρέλι πριν υποχωρήσουν σταδιακά.
Το τρίτο και πιο ακραίο σενάριο αφορά μια παρατεταμένη περιφερειακή σύγκρουση που θα επηρεάσει ουσιαστικά τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή. Σε μια τέτοια εξέλιξη, οι τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, προκαλώντας έντονες αναταράξεις στις αγορές, αυξημένο πληθωρισμό και σημαντική επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.
Οι επιπτώσεις στο λιανεμπόριο
Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή μπορεί να επηρεάσει το λιανεμπόριο κυρίως μέσω της αύξησης του κόστους ενέργειας και μεταφορών, αλλά και μέσω διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η άνοδος των τιμών ενέργειας και ναύλων ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής και διακίνησης προϊόντων, ενώ παράλληλα περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και τη ζήτηση για μη βασικά αγαθά.
Σε αυτό το περιβάλλον οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου αντιμετωπίζουν συμπίεση περιθωρίων κέρδους και αυξημένες ανάγκες κεφαλαίου κίνησης. Οι πιέσεις αυτές επηρεάζουν περισσότερο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς οι μεγαλύτερες αλυσίδες διαθέτουν μεγαλύτερη δυνατότητα απορρόφησης του κόστους και πιο ανθεκτικά δίκτυα προμηθειών.
Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, τέτοιου είδους κρίσεις συχνά επιταχύνουν διαδικασίες συγκέντρωσης της αγοράς, ενισχύοντας τη θέση των ισχυρότερων επιχειρηματικών σχημάτων.
Καφούνης: Πιέσεις σε κόστος και αγοραστική δύναμη
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, σημείωσε ότι τα δεδομένα δείχνουν πως η παγκόσμια οικονομία αρχίζει ήδη να υφίσταται τις επιπτώσεις μιας παρατεταμένης έντασης στη Μέση Ανατολή.
Όπως ανέφερε, η αύξηση των τιμών πετρελαίου και οι αντιδράσεις των διεθνών αγορών μπορούν να επηρεάσουν άμεσα το κόστος ενέργειας και μεταφορών, να συμπιέσουν τα περιθώρια κέρδους των εμπορικών επιχειρήσεων και να οδηγήσουν σε αυξήσεις στις τελικές τιμές για τους καταναλωτές.
Παράλληλα τόνισε ότι η ΕΣΕΕ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και βρίσκεται σε επικοινωνία με την κυβέρνηση, προκειμένου να υποστηριχθούν πρωτοβουλίες που θα ενισχύουν την ανθεκτικότητα της οικονομίας και θα προστατεύουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ, Κωστής Μουσουρούλης, επισήμανε ότι η ενεργειακή ασφάλεια και η σταθερότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη βιωσιμότητα της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.
Όπως σημείωσε, όταν αυξάνεται η αβεβαιότητα στις διεθνείς ροές εμπορίου, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι εκείνες που πλήττονται περισσότερο, καθώς αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες ρευστότητας, περιορισμένα αποθέματα και μεγαλύτερη δυσκολία στη διαχείριση του κόστους λειτουργίας.
